ఊపిరి పోసే గాలే ఇప్పుడు ప్రాణాలు తీసే విషంగా మారుతోంది! హైదరాబాద్‌లో పీఎం-10 స్థాయులు జాతీయ ప్రమాణాలను 33.3 శాతం మించగా, సంగారెడ్డి, నల్గొండల్లోనూ ప్రమాద ఘంటికలు మోగుతున్నాయి. దిల్లీలోనూ గాలి నాణ్యత దిగజారుతోంది. పాలకులు మేల్కొనకపోతే ప్రజారోగ్యానికి పెనుముప్పు తప్పదు!
మార్గం – అడుగు, ఎడిటోరియల్
ప్రకృతి మనకు ప్రసాదించిన స్వచ్ఛమైన గాలి నేడు మనిషి స్వార్థానికి బలవుతోంది. తినే ఆహారం, తాగే నీరు, పీల్చే గాలి.. అన్నీ కాలుష్య కోరల్లో చిక్కుకుంటుండటం భవిష్యత్తుపై ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ముఖ్యంగా హైదరాబాద్‌, సంగారెడ్డి, నల్గొండ నగరాల్లో వాయు కాలుష్యం ప్రమాదకర స్థాయుల్లో కొనసాగుతోంది. 2025–26 వార్షిక సగటు గణాంకాల ప్రకారం, హైదరాబాద్‌లో పీఎం-10 స్థాయి ఘనపు మీటరుకు 80 మైక్రోగ్రాములు, సంగారెడ్డిలో 78, నల్గొండలో 71 మైక్రోగ్రాములుగా నమోదైంది. జాతీయ ప్రమాణమైన 60 మైక్రోగ్రాములతో పోలిస్తే ఇవి వరుసగా 33.3 శాతం, 30 శాతం, 18.3 శాతం అధికం. హైదరాబాద్‌, సంగారెడ్డిలో గతంతో పోలిస్తే కొంత తగ్గుదల కనిపించినా, నల్గొండలో కాలుష్యం పెరగడం ఆందోళనకరం. వాహనాల పొగ, పరిశ్రమల ఉద్గారాలు, నిర్మాణ పనుల దుమ్ము, రోడ్లపై పేరుకుపోయిన ధూళి, చెత్తను బహిరంగంగా కాల్చడం కాలుష్యానికి ప్రధాన కారణాలుగా మారుతున్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో దేశ రాజధాని దిల్లీలోనూ గాలి నాణ్యత దిగజారింది. అక్టోబర్ 20న 179గా ఉన్న వాయు నాణ్యత సూచీ (ఏక్యూఐ) అక్టోబర్ 21న మధ్యాహ్నం 2 గంటలకు 244కు చేరడంతో వాయు నాణ్యత నిర్వహణ కమిషన్‌ దిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్‌ పరిధిలో గ్రేడెడ్‌ రెస్పాన్స్‌ యాక్షన్‌ ప్లాన్‌ (జీఆర్‌ఏపీ) తొలి దశను అమల్లోకి తెచ్చింది. రోడ్లపై దుమ్ము నియంత్రణ, నిర్మాణ వ్యర్థాల నిర్వహణ, చెత్త దహనాన్ని అరికట్టడం వంటి చర్యలను ముమ్మరం చేయాలని ఆదేశించింది. కాలుష్యాన్ని నిర్లక్ష్యం చేస్తే దాని మూల్యం ప్రజారోగ్యం చెల్లించుకోవాల్సి వస్తుంది. సూక్ష్మ ధూళి కణాలు శ్వాసకోశ సమస్యలను పెంచడంతోపాటు గుండె, ఊపిరితిత్తుల ఆరోగ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపగలవు. పిల్లలు, వృద్ధులు, ఆస్తమా వంటి సమస్యలున్నవారు మరింత అప్రమత్తంగా ఉండాలి. ఈ సమస్యకు పరిష్కారం ఒక్క ప్రభుత్వంతోనే సాధ్యం కాదు. కాలుష్య నియంత్రణ మండళ్లు పరిశ్రమల ఉద్గారాలను కఠినంగా పర్యవేక్షించాలి. నగర పాలక సంస్థలు యాంత్రికంగా రోడ్లు శుభ్రం చేయడం, అవసరమైన చోట నీటిని చల్లడం, ప్రజా రవాణాను బలోపేతం చేయడం, చెత్త దహనాన్ని అరికట్టడం వంటి చర్యలు చేపట్టాలి. నిర్మాణ సంస్థలు దుమ్ము నియంత్రణ నిబంధనలు పాటించేలా తనిఖీలు నిర్వహించాలి. ప్రజలు వ్యక్తిగత వాహనాల వినియోగాన్ని తగ్గించి, సాధ్యమైనంతవరకు ప్రజా రవాణాను ఆశ్రయించాలి. చెత్తను కాల్చకుండా, మొక్కలను నాటి సంరక్షిస్తూ పర్యావరణ పరిరక్షణలో భాగస్వాములు కావాలి. గాలి నాణ్యతను నిరంతరం పర్యవేక్షించి, గణాంకాలను ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచాలి. కాలుష్యం పెరిగినప్పుడు మాత్రమే హడావుడి చేయకుండా, ముందస్తు కార్యాచరణతో సమస్య మూలాలను పరిష్కరించాలి. అభివృద్ధి పేరుతో పర్యావరణాన్ని బలిచేస్తే చివరకు మనిషి మనుగడే ప్రశ్నార్థకమవుతుంది. స్వచ్ఛమైన గాలి విలాసం కాదు.. ప్రతి పౌరుడి హక్కు. భావితరాలకు ఆరోగ్యకరమైన భూమిని అందించాలంటే ప్రభుత్వాలు, పరిశ్రమలు, ప్రజలు బాధ్యతగా వ్యవహరించాలి. ఇప్పటికైనా మేల్కొందాం.. కాలుష్యాన్ని అరికడదాం.. ప్రాణవాయువును కాపాడుకుందాం!
