యుద్ధం ఎప్పుడూ విజేతలను కాకుండా, మరింత విధ్వంసాన్ని మాత్రమే మిగులుస్తుందనే చారిత్రక సత్యం. పశ్చిమాసియాలో శాంతి నెలకొనడం కేవలం ఆ ప్రాంత దేశాలకే కాదు, ప్రపంచ ఆర్థిక స్థిరత్వానికి కూడా అత్యంత అవసరం. పరస్పర ఆరోపణలు, సైనిక దాడులు, ప్రతిదాడులు సమస్యలను మరింత క్లిష్టం చేస్తాయి. చర్చలు, పరస్పర విశ్వాసం, అంతర్జాతీయ చట్టాల పట్ల గౌరవం మాత్రమే దీర్ఘకాలిక పరిష్కారానికి మార్గం చూపగలవు.
డా. మార్గం-అడుగు, ఎడిటోరియల్
పశ్చిమాసియా మరోసారి ఉద్రిక్తతలకు వేదికైంది. అమెరికా–ఇరాన్ మధ్య నెలకొన్న విభేదాలు, హార్ముజ్ జలసంధి పరిసరాల్లో పెరుగుతున్న సైనిక కదలికలు, పరస్పర ఆరోపణలు ప్రపంచ దేశాలను ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నాయి. కాల్పుల విరమణ, దౌత్య చర్చలు, శాంతి ప్రయత్నాలు ప్రశాంత ఆశలు రేకెత్తించినప్పటికీ, పరిస్థితులు మళ్లీ ఉద్రిక్తంగా మారడం ఆ ప్రాంత భవిష్యత్తుపై అనిశ్చితిని పెంచుతోంది. ప్రపంచ ఇంధన భద్రత, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం, ఆర్థిక వ్యవస్థపై పశ్చిమాసియా ప్రభావం ఎంతగానో ఉన్న నేపథ్యంలో తాజా పరిణామాలు మరింత ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.
అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ అధికారంలోకి వచ్చినప్పటి నుంచి ఇరాన్తో సంబంధాలు హెచ్చుతగ్గులకు లోనవుతున్నాయి. ఒకవైపు దౌత్య చర్చలకు సిద్ధమని ప్రకటిస్తూనే, మరోవైపు కఠిన ఆంక్షలు, సైనిక హెచ్చరికలు జారీ చేయడం అమెరికా విధానంగా మారింది. అదే సమయంలో ఇరాన్ కూడా తమ సార్వభౌమాధికారాన్ని కాపాడుకునేందుకు ఎలాంటి దాడికైనా ప్రతిదాడి తప్పదని స్పష్టం చేస్తోంది. ఈ పరస్పర హెచ్చరికలు పశ్చిమాసియా ప్రాంతీయ భద్రతకు పెను సవాలుగా మారుతున్నాయి.
ప్రపంచ చమురు రవాణాలో హార్ముజ్ జలసంధికి అత్యంత కీలక స్థానం ఉంది. అమెరికా ఇంధన సమాచార సంస్థ అంచనాల ప్రకారం ప్రపంచంలో సముద్ర మార్గం ద్వారా రవాణా అయ్యే ముడి చమురులో రోజుకు 20 నుంచి 21 మిలియన్ బ్యారెళ్లు ఈ జలసంధి గుండా వెళ్తున్నాయి. ఇది ప్రపంచ చమురు వినియోగంలో 20 శాతం, సముద్ర మార్గ రవాణాలో మూడింట ఒక వంతుకు సమానం. అలాగే ప్రపంచ ద్రవీకృత సహజ వాయువు (ఎల్ఎన్జీ) సరఫరాలో 20 శాతం కూడా ఇదే మార్గంపై ఆధారపడి ఉంది. ఇక్కడ ఏర్పడే చిన్న అంతరాయం కూడా అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో చమురు ధరలను భారీగా పెంచే అవకాశం ఉంది.
భారత్కు ఈ ప్రాంత ప్రాధాన్యం మరింత ఎక్కువ. దేశం వినియోగిస్తున్న ముడి చమురులో 85 శాతానికి పైగా దిగుమతుల ద్వారానే సమకూరుతోంది. అందులో గణనీయమైన భాగం గల్ఫ్ దేశాల నుంచే వస్తోంది. భారత విదేశీ వాణిజ్యంలో కూడా పశ్చిమాసియా కీలక భాగస్వామి. ఎరువులు, ఎల్పీజీ, పెట్రోకెమికల్స్, ఇతర పారిశ్రామిక ముడిసరుకుల దిగుమతులు కూడా ఈ సముద్ర మార్గంపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి. అందువల్ల హార్ముజ్ జలసంధిలో ఉద్రిక్తతలు పెరిగితే భారత దిగుమతుల వ్యయం పెరగడంతో పాటు ద్రవ్యోల్బణంపై కూడా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.
ఇటీవలి పరిణామాల్లో ఇరుదేశాలు పరస్పరం ఒకరిపై మరొకరు కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాలను ఉల్లంఘిస్తున్నారని ఆరోపించుకోవడం పరిస్థితిని మరింత సంక్లిష్టం చేస్తోంది. సైనిక చర్యలకు ప్రతిస్పందనగా ప్రతిదాడులు, డ్రోన్లు, క్షిపణుల వినియోగం పెరుగుతున్నట్లు వస్తున్న సమాచారం ప్రపంచ దేశాలను అప్రమత్తం చేస్తోంది. యుద్ధం ప్రత్యక్షంగా కొన్ని దేశాల మధ్య జరిగినప్పటికీ, దాని ప్రభావం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ మొత్తంపై పడుతుందనేది గత అనుభవాలు చెబుతున్నాయి.
ఈ నేపథ్యంలో ఐక్యరాజ్యసమితి, యూరోపియన్ యూనియన్, గల్ఫ్ కోఆపరేషన్ కౌన్సిల్ వంటి అంతర్జాతీయ వేదికలు సంయమనం పాటించాలని పిలుపునిస్తున్నాయి. దౌత్య చర్చల ద్వారానే సమస్యలకు శాశ్వత పరిష్కారం లభిస్తుందని పునరుద్ఘాటిస్తున్నాయి. యుద్ధం ఎప్పుడూ విజేతలను కాకుండా, మరింత విధ్వంసాన్ని మాత్రమే మిగులుస్తుందనే చారిత్రక సత్యాన్ని అన్ని పక్షాలు గుర్తించాల్సిన అవసరం ఉంది.
భారత్ కూడా పరిస్థితిని నిశితంగా గమనిస్తోంది. విదేశాంగ శాఖ, నౌకాదళం, చమురు సంస్థలు ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా మార్గాలపై దృష్టి సారిస్తున్నాయి. అవసరమైతే వ్యూహాత్మక చమురు నిల్వలను వినియోగించే అవకాశాలను కూడా పరిశీలిస్తున్నాయి. ప్రపంచ మార్కెట్లలో అనిశ్చితి కొనసాగితే ఇంధన ధరల పెరుగుదలతో పాటు రవాణా, ఎరువులు, తయారీ రంగాలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
పశ్చిమాసియాలో శాంతి నెలకొనడం కేవలం ఆ ప్రాంత దేశాలకే కాదు, ప్రపంచ ఆర్థిక స్థిరత్వానికి కూడా అత్యంత అవసరం. పరస్పర ఆరోపణలు, సైనిక దాడులు, ప్రతిదాడులు సమస్యలను మరింత క్లిష్టం చేస్తాయి. సంభాషణలు, పరస్పర విశ్వాసం, అంతర్జాతీయ చట్టాల పట్ల గౌరవం మాత్రమే దీర్ఘకాలిక పరిష్కారానికి మార్గం చూపగలవు. ప్రపంచ శాంతి, ఇంధన భద్రత, ఆర్థిక స్థిరత్వం కోసం అన్ని పక్షాలు సంయమనం పాటిస్తూ దౌత్యానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన సమయం ఇదే.
