SVOM:Space Variable Objects Monitor
అంతరిక్షంలో సంభవించే అత్యంత శక్తివంతమైన గామా-రే పేలుళ్లను (Gamma-Ray Bursts – GRBs) అధ్యయనం చేయడానికి చైనా మరియు ఫ్రాన్స్ దేశాలు సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేసిన ఒక వినూత్న అంతరిక్ష పరిశోధన ఉపగ్రహం.
ప్రయోగించిన తేదీ: జూన్ 22, 2024
ప్రయోగ కేంద్రం: చైనాలోని సిచువాన్ ప్రావిన్స్లో గల క్సిచాంగ్ శాటిలైట్ లాంచ్ సెంటర్ (Xichang Satellite Launch Center)
రాకెట్ వాహక నౌక: లాంగ్ మార్చ్ 2-సి (Long March 2-C)
కక్ష్య (Orbit): భూమికి దాదాపు 625 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో ఉండే తక్కువ భూకక్ష్య (Low Earth Orbit)
బరువు & కాలపరిమితి: దీని బరువు 930 కిలోగ్రాములు. దీని ప్రాథమిక కార్యాచరణ కాలం 3 సంవత్సరాలు కాగా, ఇది గరిష్టంగా 5 నుండి 20 సంవత్సరాల వరకు పనిచేసే అవకాశం ఉంది.
తమిళనాడులోని కూడంకుళం అణు విద్యుత్ కేంద్రం (Kudankulam Nuclear Power Plant – KKNPP) భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద అణు విద్యుత్ ఉత్పత్తి కేంద్రం
5వ ఉత్పత్తి కేంద్రం వార్తల్లో ఉంది* ఎందుకు?
యూనిట్-5 అప్డేట్: ఈ విద్యుత్ కేంద్రంలో నిర్మాణంలో ఉన్న 5వ యూనిట్ (Unit-5) లో అత్యంత కీలకమైన భాగమైన ‘రియాక్టర్ ప్రెజర్ వెసెల్’ (Reactor Pressure Vessel – RPV) విజయవంతంగా అమర్చబడింది.
దీనివల్ల 5వ యూనిట్ త్వరలోనే వాణిజ్యపరంగా విద్యుత్ ఉత్పత్తికి సిద్ధం కానుంది.
భాగస్వామ్య దేశం: ఈ ప్రాజెక్టును భారతదేశం మరియు రష్యా సంయుక్తంగా నిర్మిస్తున్నాయి. (రష్యాకు చెందిన అణుశక్తి సంస్థ ‘రోసాటమ్’ సాంకేతిక సహాయం అందిస్తోంది).
నిర్వహణ సంస్థ: న్యూక్లియర్ పవర్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్ (NPCIL).
రియాక్టర్ రకం: వివిఇఆర్-1000 (VVER-1000 – Water-Water Energetic Reactor). ఇవి రష్యా సాంకేతికతతో పనిచేసే ప్రెజరైజ్డ్ వాటర్ రియాక్టర్లు.
ఈ ప్లాంట్లో మొత్తం 6 రియాక్టర్ యూనిట్లను నిర్మించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
ప్రతి యూనిట్ సామర్థ్యం 1000 మెగావాట్లు (MW).యూనిట్ 1 & 2: ఇవి ఇప్పటికే పూర్తి స్థాయిలో పనిచేస్తూ 2000 మెగావాట్ల విద్యుత్ను జాతీయ గ్రిడ్కు అందిస్తున్నాయి.
యూనిట్ 3 & 4: ఇవి నిర్మాణంలో చివరి దశలో ఉన్నాయి.
యూనిట్ 5 & 6: వీటి నిర్మాణ పనులు వేగంగా జరుగుతున్నాయి (తాజాగా యూనిట్-5 లో రియాక్టర్ వెసెల్ అమర్చారు).
మొత్తం సామర్థ్యం: 6 యూనిట్లు పూర్తయితే దీని మొత్తం సామర్థ్యం 6000 మెగావాట్లు అవుతుంది.
[6/30, 20:37] EDDITHALLI: భారత ప్రభుత్వం జూన్ 25 వ తేదీని అధికారికంగా “సంవిధాన్ హత్యా దివస్” (రాజ్యాంగ హత్య దినం) గా ప్రకటించింది.
1975 జూన్ 25న దేశంలో విధించిన జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి (National Emergency) కి యాభై ఏళ్లు (50 Years) పూర్తయిన సందర్భంగా కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఈ ప్రత్యేక దినోత్సవాన్ని నోటిఫై చేసింది.
ఎమర్జెన్సీ విధింపు: 1975 జూన్ 25 అర్ధరాత్రి అప్పటి ప్రధానమంత్రి ఇందిరా గాంధీ సిఫార్సుపై, అప్పటి రాష్ట్రపతి ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్ దేశంలో అంతర్గత కలహాల (Internal Disturbance) ప్రాతిపదికన జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించారు.
వ్యవధి: ఈ ఎమర్జెన్సీ జూన్ 25, 1975 నుండి మార్చి 21, 1977 వరకు (సుమారు 21 నెలల పాటు) దేశంలో అమలులో ఉంది.
భారతి (BHARATI) స్టార్టప్ విజయాలు:
కేంద్ర వాణిజ్య & పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని APEDA (Agricultural and Processed Food Products Export Development Authority) తమ ప్రతిష్టాత్మక వినూత్న కార్యక్రమం BHARATI
BHARATI పూర్తి పేరు:
Bharat’s Hub for Agritech, Resilience, Advancement and Incubation for Export Innovation.
ప్రధాన లక్ష్యం: భారతదేశ వ్యవసాయ మరియు ప్రాసెస్డ్ ఫుడ్ ఎగుమతులను 2030 నాటికి 50 బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లకు ($50 Billion) చేర్చడమే దీని అంతిమ లక్ష్యం.
మొదటి విడత (Inaugural Cohort): దేశవ్యాప్తంగా వచ్చిన 700 దరఖాస్తుల నుండి కఠినమైన వడపోత ద్వారా 100 స్టార్టప్లను ఎంపిక చేసి 120 గంటల ప్రత్యేక ఎగుమతి శిక్షణ ఇచ్చారు.
తాజా అంతర్జాతీయ విజయాలు:
దుబాయ్లో జరిగిన ప్రతిష్టాత్మక గల్ఫ్ఫుడ్ 2026 (Gulfood 2026) ప్రదర్శనలో మొదటి 8 ర్యాంకులు సాధించిన భారతీయ స్టార్టప్లు పాల్గొని 100కు పైగా బిజినెస్ టు బిజినెస్ (B2B) ఒప్పందాలు చేసుకున్నాయి.
కేరళకు చెందిన ఒక స్టార్టప్:
ఒమన్ (Oman) దేశం నుండి మిల్లెట్ (చిరుధాన్యాల) ఉత్పత్తుల కోసం భారీ ఎగుమతి ఆర్డర్ సాధించింది.
మధ్యప్రదేశ్కు చెందిన స్టార్టప్: దుబాయ్ మార్కెట్కు ‘మఖానా’ (తామర గింజలు) ఉత్పత్తులను ఎగుమతి చేయడానికి మరియు జపాన్, కామరూన్ దేశాలకు రెడీ-టు-ఈట్ (RTE) ఆహార పదార్థాల సరఫరాకు ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుంది.
అంటార్కిటిక్ సంధి (Antarctic Treaty) అంటే ఏమిటి?ఆవిర్భావం: ఈ అంతర్జాతీయ ఒప్పందంపై డిసెంబర్ 1, 1959న వాషింగ్టన్లో 12 దేశాలు సంతకాలు చేశాయి.
ఇది జూన్ 23, 1961 నుండి అధికారికంగా అమల్లోకి వచ్చింది.
2026 నాటికి ఈ సంధి విజయవంతంగా 65 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకుంది.
ముఖ్య ఉద్దేశాలు:అంటార్కికా ఖండాన్ని కేవలం శాంతియుత మరియు వైజ్ఞానిక పరిశోధనల కోసమే ఉపయోగించాలి.
అక్కడ ఎలాంటి సైనిక స్థావరాల ఏర్పాటు, ఆయుధ పరీక్షలు లేదా అణు ప్రయోగాలు చేయడాన్ని పూర్తిగా నిషేధిస్తుంది.
భూభాగాలపై ఎలాంటి సార్వభౌమత్వ (Territorial claims) హక్కులను ఏ దేశమూ ప్రకటించకూడదు.
భారతదేశం పాత్ర: భారత్ 1983 ఆగస్టు 19న ఈ సంధిలో చేరింది. ఆ తర్వాత 1983 సెప్టెంబరులో అంటార్కిటిక్ సంధి సలహాదారు హోదాను (Consultative Status) పొందింది.
అంటార్కిటికాలో భారతదేశ పరిశోధనా కేంద్రాలుభారతదేశం అంటార్కిటికాలో ఇప్పటివరకు మూడు పరిశోధనా కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేసింది:
దక్షిణ గంగోత్రి (1983): ఇది భారతదేశపు మొట్టమొదటి పరిశోధనా కేంద్రం. ప్రస్తుతం ఇది మంచులో మునిగిపోవడంతో కేవలం సప్లై బేస్ (సరఫరా కేంద్రం)గా మాత్రమే ఉపయోగపడుతోంది.
మైత్రి (1989): ఇది భారతదేశపు రెండవ శాశ్వత పరిశోధనా కేంద్రం. ఇది శిలాజ వనరులు, భూగర్భ శాస్త్ర పరిశోధనలకు వేదికగా ఉంది.
భారతి (2012): ఇది అత్యాధునిక సాంకేతికతతో నిర్మించిన మూడవ చురుకైన పరిశోధనా కేంద్రం.🌿
‘మైత్రి-II’ (Maitri-II) ప్రాజెక్ట్ ప్రత్యేకతలు
ప్రస్తుతం నడుస్తున్న ‘మైత్రి’ స్టేషన్ పాతబడిపోవడంతో, దాని స్థానంలో భారతదేశం ‘మైత్రి-II’ పేరిట సరికొత్త కేంద్రాన్ని నిర్మించ తలపెట్టింది.
లక్ష్యం: ఈ కొత్త స్టేషన్ను 2032 నాటికి పూర్తి స్థాయిలో అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని భారత ప్రభుత్వ ఎర్త్ సైన్సెస్ మంత్రిత్వ శాఖ (MoES) లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
గ్రీన్ టెక్నాలజీ: ఇది పర్యావరణ అనుకూలమైన పూర్తి ‘గ్రీన్’ రీసెర్చ్ స్టేషన్. అంటే కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గించేందుకు మరియు అంటార్కిటికా పర్యావరణ వ్యవస్థ దెబ్బతినకుండా ఉండేందుకు పునరుత్పాదక ఇంధన వనరులతో (Renewable Energy) ఇది పనిచేస్తుంది.
పరిశోధనలు: వాతావరణ మార్పులు (Climate Change), సముద్ర జీవశాస్త్రం, మరియు గ్లేసియాలజీ (మంచు పలకల అధ్యయనం) వంటి రంగాలలో భారతదేశ పరిశోధనా సామర్థ్యాలను ఇది మరింత పెంచుతుంది.
భారత అంటార్కిటిక్ చట్టం, 2022 (Indian Antarctic Act, 2022)
అంటార్కిటిక్ సంధి నిబంధనలను దేశీయంగా అమలు చేయడానికి భారతదేశం 2022లో ఈ ప్రత్యేక చట్టాన్ని చేసింది.
వర్తింపు: అంటార్కిటికాకు వెళ్లే భారతీయ పౌరులు, భారతీయ పరిశోధనా బృందాలు మరియు భారతదేశంలో నమోదైన నౌకలు/విమానాలకు ఈ చట్టం వర్తిస్తుంది.
నిషేధాలు: ఈ చట్టం ప్రకారం అంటార్కిటికాలో అణు పరీక్షలు చేయడం, అక్కడ ఉన్న పక్షులు/జీవులను వేటాడటం లేదా హాని చేయడం, మరియు వాణిజ్యపరమైన మైనింగ్ (ఖనిజాల తవ్వకం) చేపట్టడం శిక్షార్హమైన నేరాలు
జూన్ 20, 2026న ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ఒడిశా పర్యటనలో ప్రకటించిన పహాడ్పూర్ మోడల్ సోలార్ విలేజ్ ప్రాజెక్ట్ విశేషాలు
పహాడ్పూర్ ప్రత్యేకత:
ప్రదేశం: ఇది ఒడిశాలోని మయూర్భంజ్ జిల్లాలో ఉంది.
ప్రాధాన్యత: ఇది భారత రాష్ట్రపతి శ్రీమతి ద్రౌపది ముర్ము గారి స్వగ్రామం
ఘటన: ఒడిశాలో బీజేపీ ప్రభుత్వం ఏర్పడి రెండేళ్లు పూర్తయిన సందర్భంగా నిర్వహించిన ‘వికాస్ రా ధార, ఒడిశా సార’ కార్యక్రమంలో ప్రధాని ఈ చారిత్రాత్మక ప్రక్రియను ప్రకటించారు.
ప్రాజెక్ట్ ముఖ్యాంశాలు:
ప్రతి ఇంటికీ సౌర విద్యుత్:
పహాడ్పూర్ గ్రామంలోని ప్రతి ఒక్క గృహానికి (Every Household) రూఫ్టాప్ సోలార్ ప్యానెల్స్ ద్వారా సౌర విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని కల్పించడం ఈ ప్రాజెక్ట్ యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం.
కోణార్క్ సూర్య దేవాలయం స్ఫూర్తి: ఒడిశాలోని చారిత్రాత్మక కోణార్క్ సూర్య దేవాలయం (Konark Sun Temple) ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎలాంటి గుర్తింపు పొందిందో, భవిష్యత్తులో పహాడ్పూర్ గ్రామం పర్యావరణ అనుకూల “సూర్య గ్రామ్” (Surya Gram) గా జాతీయ స్థాయిలో మోడల్గా నిలుస్తుందని ప్రధాని పేర్కొన్నారు.
ఆర్థిక లబ్ధి: ఈ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా గ్రామస్థులకు ఉచిత విద్యుత్ లభించడమే కాకుండా, వారు వినియోగించగా మిగిలిన అదనపు విద్యుత్ను గ్రిడ్కు అమ్మి అదనపు ఆదాయం (Surplus power income) కూడా సంపాదించవచ్చు.
ఈ ప్రాజెక్ట్ కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రతిష్టాత్మక “పీఎం సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజ్లీ యోజన” (PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana) కింద వేగంగా అభివృద్ధి చేయబడుతుంది.
నిధుల మద్దతు: ఒడిశాలో విద్యుత్ రంగానికి కేటాయించిన ₹6,000 కోట్లకు పైగా నిధుల వ్యయంలో ఈ మోడల్ విలేజ్ ప్రాజెక్ట్ ఒక భాగం. కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల సంయుక్త సబ్సిడీల ద్వారా లబ్ధిదారులకు ఆర్థిక భారం లేకుండా సోలార్ ప్యానెల్స్ ఇన్స్టాల్ చేయబడుతున్నాయి.
విస్తృత ప్రాజెక్టులు (Broader Investments)
పహాడ్పూర్ సోలార్ విలేజ్ ప్రకటనతో పాటు, ప్రధాని మోదీ మరియు రాష్ట్రపతి ముర్ము సంయుక్తంగా ఒడిశాలో రైల్వే, రోడ్డు, ఇంధన మరియు పట్టణ మౌలిక సదుపాయాల రంగాలకు సంబంధించి ₹47,600 కోట్ల విలువైన వివిధ అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులకు శంకుస్థాపనలు మరియు ప్రారంభోత్సవాలు చేశారు.
