నమో పాతికేళ్ల అనుభవం నిజంగానే ఒక గొప్ప ఆస్తి. కానీ ప్రజాస్వామ్యంలో ఆ ఆస్తికి అసలైన యజమానులు ప్రజలే. కాబట్టి ఈ అనుభవానికి తుది కొలమానం అధికారంలో గడిపిన సంవత్సరాల సంఖ్య కాదు. దేశ ఆర్థికాభివృద్ధి, ఉపాధి, సామాజిక న్యాయం, సంస్థల బలోపేతం, ప్రజాస్వామ్య జవాబుదారీతనం వంటి అంశాల్లో సాధించిన ఫలితాలే. మోదీ చెప్పినట్లుగా ఆ అనుభవం దేశానిదే అయితే, దాని ప్రయోజనం కూడా చివరి వరుసలో నిలిచే పౌరుడికి చేరినప్పుడే ఆ మాటకు పూర్తి అర్థం లభిస్తుంది.!
మార్గం – అడుగు, ఎడిటోరియల్
రాజకీయాల్లో పాతికేళ్ల ప్రస్థానం అసాధారణం. ఒక రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా, ఆ తర్వాత దేశ ప్రధానమంత్రిగా నిరంతరాయంగా అధికార బాధ్యతలు నిర్వర్తించడం భారత రాజకీయ చరిత్రలో అరుదైన ఘట్టం. 2001 అక్టోబర్ 7న గుజరాత్‌ ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన నరేంద్ర మోదీ, 25 ఏళ్ల తర్వాత కూడా దేశ రాజకీయాల్లో అత్యంత ప్రభావశీల నాయకుడిగా కొనసాగుతున్నారు. ఈ సందర్భంగా ఆయన చేసిన ప్రసంగంలో ఒక మాట ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది. “ఈ 25 ఏళ్ల అనుభవమే నా గొప్ప ఆస్తి. ఈ ఆస్తి మోదీకి కాదు, దేశానికి చెందుతుంది.” ఇది వ్యక్తిగత రాజకీయ ప్రయాణాన్ని ప్రజా బాధ్యతగా నిర్వచించే ప్రయత్నంగా చూడాలి.
మోదీ రాజకీయ ప్రస్థానం మూడు దశాబ్దాలకుపైగా సాగుతున్నప్పటికీ, ప్రభుత్వ అధినేతగా ఆయన ప్రయాణం 2001లో ప్రారంభమైంది. గుజరాత్‌లో 12 ఏళ్ళపాటు ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన ఆయన, 2014లో ప్రధానమంత్రి అయ్యారు. 2014, 2019, 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో వరుస విజయాలతో కేంద్రంలో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. అయితే, 2024లో బీజేపీకి 240 స్థానాలు మాత్రమే లభించగా, ఎన్డీఏ మిత్రపక్షాల మద్దతుతో ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. ఈ పరిణామం భారత ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రజాదరణతో పాటు కూటమి రాజకీయాల ప్రాధాన్యాన్ని కూడా గుర్తుచేస్తుంది.
తన ప్రసంగంలో మోదీ చిన్ననాటి వడ్నగర్‌ జ్ఞాపకాలను, నేర్చుకోవాలనే తపనను ప్రస్తావించడం గమనార్హం. తనను తాను ఇప్పటికీ “విద్యార్థి”గా భావిస్తున్నానని చెప్పడం రాజకీయ నాయకత్వానికి అవసరమైన నిరంతర అభ్యాసాన్ని సూచిస్తుంది. విమర్శలు, వ్యతిరేకత, సంక్షోభాలు తనకు సహనం, ప్రజాస్వామ్యం, బాధ్యతల విలువ నేర్పాయని ఆయన చెప్పడం కూడా రాజకీయ అనుభవానికి మరో కోణాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది.
అయితే, ఒక నాయకుడి 25 ఏళ్ల అధికార ప్రస్థానాన్ని కేవలం వ్యక్తిగత అనుభవాల ఆధారంగా కాకుండా, పాలన ఫలితాల ఆధారంగా కూడా అంచనా వేయాలి. మోదీ ప్రభుత్వాలు దేశంలో మౌలిక సదుపాయాలపై భారీగా దృష్టి పెట్టాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వ మూలధన వ్యయం 2013-14లో రూ.1.9 లక్షల కోట్ల స్థాయి నుంచి 2025-26 బడ్జెట్‌ అంచనాల్లో రూ.11.2 లక్షల కోట్లకు చేరింది. రహదారులు, రైల్వేలు, విమానాశ్రయాలు, డిజిటల్‌ మౌలిక సదుపాయాలపై పెట్టుబడులు పెరగడం ఆర్థిక వ్యవస్థలో దీర్ఘకాలిక సామర్థ్యాన్ని పెంచే ప్రయత్నంగా కనిపిస్తోంది.
డిజిటల్‌ రంగంలోనూ మార్పు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. యూపీఐ లావాదేవీలు 2016లో ప్రారంభమైనప్పుడు నెలకు కొన్ని కోట్ల లావాదేవీల స్థాయిలో ఉండగా, 2025లో నెలకు 20 బిలియన్లకు పైగా లావాదేవీలను దాటాయి. ఇది భారత డిజిటల్‌ చెల్లింపుల వ్యవస్థ ఎంత వేగంగా విస్తరించిందో చూపుతుంది. అయితే, డిజిటల్‌ పురోగతితో పాటు డిజిటల్‌ విభజన, సైబర్‌ మోసాలు, ఉపాధి నాణ్యత వంటి సమస్యలకు సమాధానాలు ఇవ్వాల్సిన బాధ్యత కూడా ప్రభుత్వానిదే.
మౌలిక సదుపాయాలు, డిజిటల్‌ ఆర్థిక వ్యవస్థతో పాటు ఎంఎస్‌ఎంఈ రంగం భారత వృద్ధికి కీలకం. దేశ జీడీపీలో దాదాపు 30 శాతం వాటాను కలిగి, కోట్లాది మందికి ఉపాధి కల్పిస్తున్న ఈ రంగానికి మూలధన లభ్యత, సాంకేతికత, మార్కెట్ల విస్తరణ అత్యవసరం. రూ.10 వేల కోట్ల గ్రోత్‌ ఫండ్‌ వంటి చర్యలు ఈ అవసరాన్ని కొంతవరకు తీర్చగలవు. అయితే నిధుల ప్రకటన కంటే వాటి సమర్థ వినియోగం, చిన్న సంస్థలకు వాస్తవంగా చేరే విధానం కీలకం.
జాతీయ భద్రత విషయంలో సర్జికల్‌ స్ట్రైక్స్‌, బాలాకోట్‌ వైమానిక దాడులు, ఆపరేషన్‌ సిందూర్‌ వంటి చర్యలను ప్రభుత్వం తన దృఢ వైఖరికి ఉదాహరణలుగా పేర్కొంటోంది. అదే సమయంలో భద్రతా విధానాన్ని రాజకీయ ప్రచారానికి అతీతంగా, దీర్ఘకాలిక వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాల దృష్టితో అంచనా వేయాల్సిన అవసరం ఉంది.
పాతికేళ్ల అనుభవం నిజంగానే ఒక గొప్ప ఆస్తి. కానీ ప్రజాస్వామ్యంలో ఆ ఆస్తికి అసలైన యజమానులు ప్రజలే. కాబట్టి ఈ అనుభవానికి తుది కొలమానం అధికారంలో గడిపిన సంవత్సరాల సంఖ్య కాదు. దేశ ఆర్థికాభివృద్ధి, ఉపాధి, సామాజిక న్యాయం, సంస్థల బలోపేతం, ప్రజాస్వామ్య జవాబుదారీతనం వంటి అంశాల్లో సాధించిన ఫలితాలే. మోదీ చెప్పినట్లుగా ఆ అనుభవం దేశానిదే అయితే, దాని ప్రయోజనం కూడా చివరి వరుసలో నిలిచే పౌరుడికి చేరినప్పుడే ఆ మాటకు పూర్తి అర్థం లభిస్తుంది.
