ప్రస్తుతం దేశం ఎదుర్కొంటున్న సవాల్ కేవలం పెట్రోల్ ధరల పెరుగుదల మాత్రమే కాదు. అది ఇంధన భద్రత, ఆర్థిక స్థిరత్వం, ప్రజల జీవన ప్రమాణాలకు సంబంధించిన అంశం. ధరలను పెంచి భారాన్ని ప్రజలపై మోపడం కంటే, సమన్యాయ పూర్వకమైన వినియోగ నియంత్రణ చర్యలు, పొదుపు విధానాలు, ప్రత్యామ్నాయ శక్తి వనరుల ప్రోత్సాహం వంటి సమగ్ర వ్యూహాలను ప్రభుత్వం అవలంబించాలి.
డా. మార్గం-అడుగు, ఎడిటోరియల్
ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్ మరోసారి అనిశ్చితిలోకి ప్రవేశించింది. పశ్చిమాసియాలో కొనసాగుతున్న ఘర్షణలు, భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలు, ఉత్పత్తి తగ్గింపుల నేపథ్యంలో అంతర్జాతీయ ముడి చమురు ధరలు మళ్లీ పెరుగుతున్నాయి. చమురు దిగుమతులపై అధికంగా ఆధారపడే భారత్ వంటి దేశాలకు ఇది తీవ్ర ఆర్థిక సవాలుగా మారింది. పెట్రోల్, డీజిల్, వంటగ్యాస్ ధరల పెరుగుదల కేవలం రవాణా ఖర్చులకే పరిమితం కాకుండా మొత్తం ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపుతోంది. ఈ పరిస్థితుల్లో ధరల పెంపును మాత్రమే పరిష్కారంగా చూడకుండా, ఇంధన వినియోగ నియంత్రణకు రేషనింగ్ వంటి ప్రత్యామ్నాయ విధానాలను పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది.
భారత్ తన ముడి చమురు అవసరాల్లో 85 శాతానికి పైగా దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది. దేశం ప్రతి సంవత్సరం వందల బిలియన్ల డాలర్ల విదేశీ మారకద్రవ్యాన్ని చమురు దిగుమతుల కోసం ఖర్చు చేస్తోంది. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో బ్యారెల్ ముడి చమురు ధర 10 డాలర్లు పెరిగితే భారత దిగుమతి వ్యయం బిలియన్ల డాలర్ల మేర పెరుగుతోంది. ఈ భారాన్ని చివరకు వినియోగదారులే భరించాల్సి వస్తోంది.
ఇంధన ధరల పెరుగుదల సాధారణ ధరల పెరుగుదలతో పోలిస్తే మరింత ప్రమాదకరమైనది. ఎందుకంటే పెట్రోల్, డీజిల్, వంటగ్యాస్ వంటి ఉత్పత్తులకు డిమాండ్ తక్షణం తగ్గదు. ఉద్యోగాలకు వెళ్లాలి, సరుకులు రవాణా కావాలి, వ్యవసాయ యంత్రాలు పనిచేయాలి. అందువల్ల ప్రజలు ఇతర వస్తువుల కొనుగోళ్లు తగ్గించి అయినా ఇంధనాన్ని కొనుగోలు చేయాల్సి వస్తుంది. దీనివల్ల వినియోగ వ్యయం ఇతర రంగాల నుంచి ఇంధన రంగానికి మళ్లి, ఆర్థిక కార్యకలాపాలు మందగించే ప్రమాదం ఏర్పడుతుంది.
ఇప్పటికే రవాణా ఖర్చుల పెరుగుదల కారణంగా కూరగాయలు, పప్పుధాన్యాలు, వంటనూనెలు, నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు పెరుగుతున్నాయి. ద్రవ్యోల్బణం అధిక స్థాయిలో కొనసాగుతున్నప్పుడు సామాన్య ప్రజల కొనుగోలు శక్తి తగ్గిపోతుంది. ఫలితంగా మార్కెట్లో డిమాండ్ క్షీణించి చిన్న వ్యాపారాలు, సూక్ష్మ పరిశ్రమలు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటాయి.
ఈ నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం కేవలం ధరలు పెంచడం లేదా పన్నుల సర్దుబాటు చేయడం కాకుండా వినియోగ నియంత్రణ విధానాలను కూడా పరిశీలించాలి. గతంలో ప్రపంచ యుద్ధాల సమయంలో, చమురు సంక్షోభాల సమయంలో అనేక దేశాలు ఇంధన రేషనింగ్ విధానాన్ని అమలు చేశాయి. అవసరమైన రంగాలకు ప్రాధాన్యతనిస్తూ, అనవసర వినియోగాన్ని నియంత్రించడం ద్వారా నిల్వలను సంరక్షించగలిగాయి.
భారత్లో కూడా అత్యవసర పరిస్థితుల్లో రేషనింగ్ను ఒక విధానపరమైన ప్రత్యామ్నాయంగా చూడవచ్చు. దీని అర్థం ప్రజలపై కఠిన ఆంక్షలు విధించడం కాదు. వ్యక్తిగత వాహనాల వినియోగానికి పరిమితులు, ఒకే కుటుంబానికి ఒక నిర్దిష్ట పరిమాణంలో ఇంధన సరఫరా, కార్పూలింగ్ ప్రోత్సాహం, ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో ఇంధన పొదుపు చర్యలు, ప్రజా రవాణా విస్తరణ వంటి చర్యలను సమన్వయంతో అమలు చేయవచ్చు.
ఢిల్లీలో వాయు కాలుష్యాన్ని తగ్గించేందుకు అమలు చేసిన ‘ఆడ్-ఈవెన్’ విధానం కొంత మేర ఫలితాలు ఇచ్చినట్లే, పెద్ద నగరాల్లో ఇంధన వినియోగ నియంత్రణ చర్యలు కూడా ప్రభావవంతంగా ఉండే అవకాశం ఉంది. దీంతో ఒకవైపు దిగుమతి భారం తగ్గడమే కాకుండా మరోవైపు కాలుష్యం కూడా నియంత్రణలోకి వస్తుంది.
అయితే రేషనింగ్ విధానాన్ని అమలు చేయడంలో సవాళ్లు లేకపోలేదు. అక్రమ విక్రయాలు, బ్లాక్ మార్కెట్, పరిపాలనా లోపాలు వంటి సమస్యలు తలెత్తే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని వినియోగించి డిజిటల్ పర్యవేక్షణ వ్యవస్థల ద్వారా పారదర్శకతను నిర్ధారించాలి. అలాగే వ్యవసాయం, అత్యవసర సేవలు, ప్రజా రవాణా వంటి రంగాలకు ప్రత్యేక రాయితీలు కల్పించాలి.
దీర్ఘకాలికంగా చూస్తే ఇంధన సంక్షోభాలకు శాశ్వత పరిష్కారం పునరుత్పాదక శక్తి వనరుల విస్తరణలోనే ఉంది. విద్యుత్ వాహనాలు, సౌరశక్తి, గ్రీన్ హైడ్రోజన్, ప్రజా రవాణా వ్యవస్థల అభివృద్ధికి మరింత ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. అయితే అవి పూర్తిస్థాయిలో ఫలితాలు ఇవ్వడానికి సమయం పడుతుంది. అప్పటి వరకు ఇంధన వినియోగంలో క్రమశిక్షణ అవసరం.
ప్రస్తుతం దేశం ఎదుర్కొంటున్న సవాలు కేవలం పెట్రోల్ ధరల పెరుగుదల మాత్రమే కాదు. అది ఇంధన భద్రత, ఆర్థిక స్థిరత్వం, ప్రజల జీవన ప్రమాణాలకు సంబంధించిన అంశం. ధరలను పెంచి భారాన్ని ప్రజలపై మోపడం కంటే, సమన్యాయ పూర్వకమైన వినియోగ నియంత్రణ చర్యలు, పొదుపు విధానాలు, ప్రత్యామ్నాయ శక్తి వనరుల ప్రోత్సాహం వంటి సమగ్ర వ్యూహాలను ప్రభుత్వం అవలంబించాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది. ఇంధన సంక్షోభాన్ని అవకాశంగా మలుచుకుని స్థిరమైన ఆర్థిక వ్యవస్థ దిశగా అడుగులు వేయగలిగితేనే దేశ ప్రయోజనాలు పరిరక్షించబడతాయి.
