వెనెజువెలా విషాదం ప్రపంచానికి మరో కీలక సందేశాన్ని అందిస్తోంది. ప్రకృతి విపత్తులను ఆపలేకపోయినా, శాస్త్రీయ ప్రణాళిక, భూకంప నిరోధక నిర్మాణాలు, విపత్తు నిర్వహణలో సాంకేతికత వినియోగం, ప్రజల్లో అవగాహన, అంతర్జాతీయ సహకారంతో ప్రాణనష్టాన్ని గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు.
డా. మార్గం-అడుగు, ఎడిటోరియల్
ప్రకృతి ముందు ఎంతటి మానవ సాంకేతికత, నాగరికత అయినా దిగదుడుపేనని మరోసారి రుజువైంది. వెనెజువెలాలో సంభవించిన భారీ భూకంపాలు ప్రపంచానికి మరో హెచ్చరికను చేశాయి. కేవలం కొన్ని సెకన్ల వ్యవధిలో సంభవించిన రెండు శక్తివంతమైన భూకంపాలు లాటిన్ అమెరికా దేశమైన వెనెజువెలాను శిథిలాల మయంగా మార్చాయి. పేకమేడల్లా ఇండ్లు, అపార్ట్ మెంట్లు కూలిపోగా వేలాది కుటుంబాలు నిరాశ్రయులయ్యాయి. క్షణాల్లో లక్షలాది మంది జీవితాలు అనిశ్చితిలో పడిపోయాయి. ఈ విషాదం కేవలం ఒక దేశానికే పరిమితం కాకుండా, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ, ఇంధన మార్కెట్, విపత్తు నిర్వహణ సామర్థ్యాలపై కూడా ప్రభావం చూపనుంది.
అమెరికా భూగర్భ శాస్త్ర సంస్థ (యూఎస్ జీఎస్) వివరాల ప్రకారం, వెనెజువెలాలో వరుసగా 7.2, 7.5 తీవ్రతలతో రెండు భారీ భూకంపాలు సంభవించాయి. కేవలం 39 సెకన్ల వ్యవధిలో వచ్చిన ఈ ప్రకంపనలు దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర విధ్వంసాన్ని సృష్టించాయి. రాజధాని కారకాస్తో పాటు తీరప్రాంత నగరమైన లా గువైరా అత్యధికంగా దెబ్బతిన్న ప్రాంతంగా మారింది.
ప్రభుత్వ ప్రాథమిక అంచనాల ప్రకారం ఇప్పటివరకు 235 మంది మృతి చెందగా, 4,300 మందికిపైగా గాయపడ్డారు. దాదాపు 40 వేల మంది ఆచూకీ తెలియకపోవడం పరిస్థితి తీవ్రతను సూచిస్తోంది. భవనాల శిథిలాల కింద ఇంకా అనేక మంది చిక్కుకుని ఉండటంతో మృతుల సంఖ్య మరింత పెరిగే అవకాశం ఉందని అధికారులు భావిస్తున్నారు. దేశవ్యాప్తంగా 250 బహుళ అంతస్తుల భవనాలు పూర్తిగా కూలిపోయాయి. లా గువైరాలోనే వందకు పైగా భవనాలు నేలమట్టమైనట్లు సహాయక బృందాలు వెల్లడించాయి. రహదారులు దెబ్బతినడం, విద్యుత్ సరఫరా నిలిచిపోవడం, సమాచార వ్యవస్థలు దెబ్బతినడం వల్ల సహాయక చర్యలు మందగించాయి.
ప్రకృతి విపత్తులు ఎలాంటి హెచ్చరిక లేకుండానే సంభవిస్తాయి. అయితే వాటి ప్రభావాన్ని తగ్గించేది ప్రభుత్వాల సంసిద్ధత, నిర్మాణ ప్రమాణాలు, ప్రజల్లో అవగాహన మాత్రమే. భూకంప నిరోధక నిర్మాణాల అమలు, అత్యవసర స్పందన వ్యవస్థలు, ముందస్తు శిక్షణ వంటి అంశాల్లో లోపాలు ఉన్నప్పుడు ప్రకృతి విపత్తు మరింత ప్రాణాంతకంగా మారుతుంది. వెనెజువెలా విషాదం కూడా ఇదే విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది.
భూకంపాలకు కూడా పర్యావరణ విధ్వంసమే ప్రత్యక్ష కారణమని పలువురు అభిప్రాయ పడుతున్నప్పటికీ, దీనికి ఇప్పటివరకు శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవు. భూకంపాలు ప్రధానంగా భూగర్భంలోని టెక్టానిక్ ప్లేట్ల కదలికల వల్లే సంభవిస్తాయని భూగర్భ శాస్త్రవేత్తలు స్పష్టం చేస్తున్నారు. అయితే విచక్షణారహిత పట్టణీకరణ, అడవుల నరికివేత, భూభాగ వినియోగంలో మార్పులు, నాసిరకం నిర్మాణాలు వంటి అంశాలు భూకంపాల వల్ల కలిగే నష్టాన్ని అనేక రెట్లు పెంచుతాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. కాబట్టి ప్రకృతి విపత్తులను పూర్తిగా నివారించడం సాధ్యం కాకపోయినా, వాటి వల్ల కలిగే నష్టాన్ని తగ్గించడం మాత్రం మన చేతుల్లోనే ఉంది.
ఈ విపత్తు నేపథ్యంలో అంతర్జాతీయ సమాజం వెనెజువెలాకు అండగా నిలుస్తోంది. అమెరికా 150 మిలియన్ డాలర్ల విలువైన సహాయక సామగ్రిని ప్రకటించింది. స్పెయిన్, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, స్విట్జర్లాండ్, నెదర్లాండ్స్, బ్రెజిల్, మెక్సికో తదితర దేశాలు వైద్య బృందాలు, శోధన సిబ్బంది, మానవతా సహాయాన్ని పంపేందుకు ముందుకు వచ్చాయి. ఐక్యరాజ్యసమితి కూడా సహాయక చర్యలను సమన్వయం చేస్తోంది. సంక్షోభ సమయంలో ప్రజలకు సమాచారం చేరేందుకు సామాజిక మాధ్యమాలపై ఉన్న ఆంక్షలను సడలించాలని ఐరాస సూచించగా, ప్రభుత్వం ‘ఎక్స్’ సేవలను తిరిగి అందుబాటులోకి తీసుకురావడం గమనార్హం.
వెనెజువెలా విపత్తు ప్రభావం అంతర్జాతీయ చమురు మార్కెట్పై కూడా పడే అవకాశం ఉంది. ప్రపంచంలో అతిపెద్ద ముడి చమురు నిల్వలు కలిగిన దేశాల్లో వెనెజువెలా ఒకటి. పశ్చిమాసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో భారత్ ఇటీవల వెనెజువెలా నుంచి ముడి చమురు దిగుమతులను పెంచింది. ఏప్రిల్–మే నెలల్లో భారత చమురు దిగుమతుల్లో వెనెజువెలా కీలక సరఫరాదారుగా నిలిచింది. ఈ పరిస్థితిలో నౌకాశ్రయాలు, పైప్లైన్లు, చమురు నిల్వ కేంద్రాలు, రవాణా వ్యవస్థ దెబ్బతింటే ఎగుమతులు ఆలస్యం కావచ్చు. ఫలితంగా రవాణా వ్యయాలు, బీమా ప్రీమియంలు, సరుకు రవాణా ఖర్చులు పెరిగే అవకాశం ఉంది. దీనివల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు కూడా ఒత్తిడికి గురయ్యే అవకాశాన్ని విశ్లేషకులు సూచిస్తున్నారు.
భారత ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ ఓఎన్జీసీ విదేశ్కు కూడా వెనెజువెలాలో చమురు ప్రాజెక్టుల్లో పెట్టుబడులు ఉన్నాయి. పరిస్థితులు దీర్ఘకాలం సాధారణ స్థితికి రాకపోతే ఉత్పత్తి, పెట్టుబడుల నిర్వహణ, వాణిజ్య కార్యకలాపాలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. అయినప్పటికీ భారత ప్రభుత్వం ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా మార్గాలను అన్వేషించే సామర్థ్యం కలిగి ఉండటంతో దీర్ఘకాలిక ప్రభావం ఎంత ఉంటుందనేది ప్రస్తుతం చెప్పడం తొందరపాటు అవుతుంది.
వెనెజువెలా విషాదం ప్రపంచానికి మరో కీలక సందేశాన్ని అందిస్తోంది. ప్రకృతి విపత్తులను ఆపలేకపోయినా, శాస్త్రీయ ప్రణాళిక, భూకంప నిరోధక నిర్మాణాలు, విపత్తు నిర్వహణలో సాంకేతికత వినియోగం, ప్రజల్లో అవగాహన, అంతర్జాతీయ సహకారంతో ప్రాణనష్టాన్ని గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు. వాతావరణ మార్పులు, పెరుగుతున్న ప్రకృతి వైపరీత్యాల నేపథ్యంలో ప్రతి దేశం విపత్తు నిర్వహణ వ్యవస్థలను మరింత బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. ప్రకృతి ఎప్పటికప్పుడు హెచ్చరికలు చేస్తూనే ఉంది. ఆ హెచ్చరికలను నిర్లక్ష్యం చేస్తే మూల్యం మాత్రం మానవ సమూహం, సమాజమే చెల్లించక తప్పదు.
