‘సర్’పై నెలకొన్న వివాదాన్ని విస్తృత ప్రజాస్వామ్య విశ్వాస సంక్షోభంలో భాగంగా చూడాలి. ఎన్నికల సంఘం నిష్పక్షపాతత్వంపై సందేహాలు రాకుండా ప్రతి అభ్యంతరానికీ పారదర్శకంగా సమాధానం చెప్పాలి. అర్హులైన ఒక్క ఓటరు కూడా జాబితా నుంచి బయటపడకుండా పునఃపరిశీలనకు అవకాశం కల్పించాలి. అదే సమయంలో అనర్హుల తొలగింపు ప్రక్రియకు కూడా స్పష్టమైన ప్రమాణాలు, అప్పీల్‌ వ్యవస్థ ఉండాలి.!
మార్గం – అడుగు, ఎడిటోరియల్
ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ ‘సర్’ రేపిన ప్రకంపనలు అంతా ఇంతా కావు. ఓటర్ల జాబితాలో అర్హులైన ఒక్క పౌరుడి పేరు కూడా తొలగిపోకూడదని, అనర్హులెవరూ చేరకూడదన్నదే ఎన్నికల సంఘం ప్రకటించిన లక్ష్యం. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 324, ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టంలోని నిబంధనల ఆధారంగా 2026 మేలో 16 రాష్ట్రాలు, మూడు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో ‘సర్’ చేపట్టాలని ఎన్నికల సంఘం ఆదేశించింది.
అయితే, ప్రక్రియలో ఎదురైన ఇబ్బందులు, ఓటర్ల పేర్ల తొలగింపుపై వచ్చిన ఆరోపణలు, పత్రాల సమర్పణపై నెలకొన్న సందేహాలు రాజకీయ దుమారం రేపాయి. ఇది కేవలం ఎన్నికల నిర్వహణకు సంబంధించిన సాంకేతిక సమస్య కాదు. ఓటు హక్కు ప్రజాస్వామ్యానికి పునాది. ఒక అర్హుడి పేరు జాబితాలో లేకపోవడం అంటే అతని రాజకీయ స్వరం వినిపించకుండా పోవడమే. అందుకే ‘సర్’పై స్పష్టత కోరుతూ ప్రతిపక్షాలు, విద్యార్థి, యువజన సంఘాలు నిరసనలకు దిగుతున్నాయి. అక్టోబర్ 2న ఢిల్లీలో ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ గ్యానేశ్‌ కుమార్‌కు వ్యతిరేకంగా జరిగిన నిరసనలో వెయ్యిమందికి పైగా అదుపులోకి తీసుకున్నట్లు వార్తలు వచ్చాయి.
అయితే, విమర్శలకు సమాధానం కేవలం రాజకీయ ప్రకటనలతో సరిపోదు. ఎన్నికల సంఘమే ‘సర్’ పూర్తయిన ప్రాంతాల్లో మిగిలిపోయిన, తొలిసారి ఓటు వేయబోయే యువతను గుర్తించి ప్రత్యేకంగా నమోదు చేయాలని అక్టోబర్ 2న ఆదేశించడం గమనార్హం. అంటే, వ్యవస్థలో ‘లెఫ్ట్‌-ఔట్‌’ ఓటర్లను తిరిగి చేర్చాల్సిన అవసరం అధికారికంగానే గుర్తించబడింది.
ఇక్కడి నుంచి ప్రశ్న మరింత విస్తరిస్తుంది. ప్రజలలో వ్యవస్థలపై నమ్మకం ఎందుకు తగ్గుతోంది? సమాధానం మన దేశ సరిహద్దులు దాటి ప్రపంచవ్యాప్తంగా కనిపిస్తోంది. ఫ్రాన్స్ లో విద్యా రంగంపై యువత ఆగ్రహం అక్టోబర్ 6న దేశవ్యాప్త ఉద్యమంగా మారింది. ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం 2.5 లక్షల మందికి పైగా ర్యాలీల్లో పాల్గొనగా, 891 పాఠశాలల్లో తరగతులు పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా నిలిచిపోయాయి. విద్యా నిధుల కొరత, సిబ్బంది సమస్యలు, పాఠశాలల అధ్వాన్న పరిస్థితులే ప్రధాన ఆందోళనలుగా నిలిచాయి.
ఇది యాదృచ్ఛికం కాదు. యువత తమ భవిష్యత్తుపై భద్రతను కోరుతోంది. విద్య తర్వాత ఉద్యోగం, ఉద్యోగం తర్వాత స్థిరమైన జీవితం, సొంత ఇల్లు ఒకప్పుడు సాధారణంగా కనిపించిన ఈ లక్ష్యాలు ఇప్పుడు అనేక దేశాల్లో అందని ద్రాక్షగా మారుతున్నాయి. వ్యవస్థలు తమ సమస్యలకు పరిష్కారం చూపడం లేదన్న భావన పెరిగినప్పుడు వీధే వారి వేదికగా మారుతోంది.
స్పెయిన్‌లో గృహ సంక్షోభం ఇదే వాస్తవాన్ని మరో కోణంలో చూపుతోంది. మాడ్రిడ్‌లో 87 ఏళ్ల వృద్ధురాలిని ఇంటి నుంచి ఖాళీ చేయించేందుకు జరిగిన ప్రయత్నం దేశవ్యాప్తంగా ఆగ్రహాన్ని రేకెత్తించింది. పెరుగుతున్న అద్దెలు, గృహాల కొరత, అందుబాటులో లేని ఇళ్లు ప్రధాన రాజకీయ అంశాలుగా మారాయి. ప్రధాని పెడ్రో సాంచెజ్‌ ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించిన గృహ సంస్కరణలను పార్లమెంట్‌ తిరస్కరించడంతో సంక్షోభం మరింత రాజకీయరూపం దాల్చింది. 2028 నాటికి స్పెయిన్‌లో గృహాల లోటు పది లక్షలకు చేరవచ్చన్న అంచనాలు పరిస్థితి తీవ్రతను సూచిస్తున్నాయి.
అమెరికా నుంచి యూరప్‌ వరకు, ఆసియా నుంచి ఆఫ్రికా వరకు కనిపిస్తున్న ఈ నిరసనల వెనుక ఒకే సామాన్య అంశం ఉంది. ప్రజల, ముఖ్యంగా యువత, వ్యవస్థలపై నమ్మకం క్షీణించడం. నిరుద్యోగం, సామాజిక అసమానతలు, జీవన వ్యయం, వాతావరణ మార్పులు, యుద్ధాలు, రాజకీయ అస్థిరత ఇవన్నీ భవిష్యత్తుపై భయాన్ని పెంచుతున్నాయి.
ఈ నేపథ్యంలో ‘సర్’పై నెలకొన్న వివాదాన్ని కూడా విస్తృత ప్రజాస్వామ్య విశ్వాస సంక్షోభంలో భాగంగా చూడాలి. ఎన్నికల సంఘం నిష్పక్షపాతత్వంపై సందేహాలు రాకుండా ప్రతి అభ్యంతరానికీ పారదర్శకంగా సమాధానం చెప్పాలి. అర్హులైన ఒక్క ఓటరు కూడా జాబితా నుంచి బయటపడకుండా పునఃపరిశీలనకు అవకాశం కల్పించాలి. అదే సమయంలో అనర్హుల తొలగింపు ప్రక్రియకు కూడా స్పష్టమైన ప్రమాణాలు, అప్పీల్‌ వ్యవస్థ ఉండాలి.
ప్రజల నిరసనలను అణచివేయడం సులభం. వాటికి కారణమైన అసంతృప్తిని తొలగించడం కష్టం. అందుకే ప్రభుత్వాలు కొత్తతరం స్వరాన్ని శత్రుత్వంగా కాకుండా హెచ్చరికగా వినాలి. ప్రజాస్వామ్యంలో ఓటు హక్కుపై నమ్మకం దెబ్బతింటే, ఆ నమ్మకాన్ని పునరుద్ధరించడమే మొదటి కర్తవ్యం. ‘సర్’పై స్పష్టత ఎంత త్వరగా వస్తే, అంత త్వరగా అనుమానాల మబ్బులు తొలగుతాయి.
