ట్రంప్–పుతిన్ చర్చలుగానీ, మోదీ–పుతిన్ భేటీగానీ, రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధానికి ముగింపు పలకలేవు. కాల్పుల విరమణకు ముందుగా పరస్పర విశ్వాసం, భద్రతా హామీలు, భూభాగ వివాదంపై ఆచరణీయ పరిష్కారం, అంతర్జాతీయ పర్యవేక్షణ వంటి అంశాలపై స్పష్టమైన అవగాహన అవసరం. యుద్ధాన్ని గెలవడం కంటే శాంతిని సాధించడమే కష్టం. ఈ దశలో, ప్రపంచ నాయకత్వం మాటలకే పరిమితం కాకుండా నిర్ణయాత్మక దౌత్యాన్ని ప్రదర్శించాలి. లేకపోతే ప్రతి కొత్త చర్చ, మరో విఫల ప్రయత్నంగానే మిగిలిపోయే ప్రమాదం ఉంది.!
డా. మార్గం-అడుగు, ఎడిటోరియల్
రష్యా–ఉక్రెయిన్ యుద్ధం నాలుగో సంవత్సరంలోకి అడుగుపెట్టినా శాంతి దిశగా ఆశించిన స్థాయిలో పురోగతి కనిపించడం లేదు. వేలాది ప్రాణాలను బలిగొన్న ఈ యుద్ధానికి ముగింపు పలికేందుకు అమెరికా, భారత్ సహా పలు దేశాలు దౌత్యపరమైన ప్రయత్నాలు చేస్తున్నప్పటికీ, యుద్ధభూమిలో మాత్రం క్షిపణులు, డ్రోన్ల మోత కొనసాగుతూనే ఉంది. ఫలితంగా చర్చల సమయంలో శాంతి మాటలు, క్షేత్రస్థాయిలో సంఘర్షణలు ఒకేసారి కొనసాగుతున్న విరుద్ధ పరిస్థితి నెలకొంది.
తాజాగా అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్, రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్‌తో గంటపాటు ఫోన్‌లో మాట్లాడటం మరోసారి ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించింది. అమెరికా శాంతి చర్చల ప్రతినిధులు స్టీవ్ విట్కాఫ్, జారెడ్ కుష్నర్ రష్యా, ఉక్రెయిన్‌లలో జరిపిన సమావేశాల ఫలితాలను ఇరువురు నేతలు సమీక్షించినట్లు రష్యా తెలిపింది. యుద్ధాన్ని త్వరగా ముగించాలన్న ఆకాంక్షను ట్రంప్ వ్యక్తం చేశారని, తద్వారా అమెరికా–రష్యా సంబంధాలను పునరుద్ధరించేందుకు, ముఖ్యంగా వాణిజ్య, ఆర్థిక రంగాల్లో కొత్త అవకాశాలు ఏర్పడతాయని క్రెమ్లిన్ పేర్కొంది.
అయితే, మాటలు ముందుకు సాగుతున్న వేగంతో శాంతి ప్రక్రియ ముందుకు కదలడం లేదు. రష్యా అధ్యక్షుడి ప్రతినిధి దిమిత్రి పెస్కోవ్ తమ దేశం ‘విజయానికి దగ్గరగా’ ఉందని చెప్పడం మాస్కో ఇప్పటికీ యుద్ధభూమిలో తన లక్ష్యాలను వదులుకునే స్థితిలో లేదనే సంకేతాన్ని ఇస్తోంది. మరోవైపు ఉక్రెయిన్ తన భౌగోళిక సమగ్రత, భద్రతా హామీల విషయంలో రాజీ పడేందుకు సిద్ధంగా లేదు. ఇరు దేశాల మధ్యే ఇదే ప్రధాన ప్రతిష్ఠంభనగా నిలిచింది.
ఈ యుద్ధం మానవ నష్టాన్ని కూడా విపరీతంగా పెంచింది. ఐక్యరాజ్యసమితి గణాంకాల ప్రకారం, 2022 ఫిబ్రవరి నుంచి 2025 చివరి వరకు ఉక్రెయిన్‌లో పౌరుల మరణాలు, గాయాల సంఖ్య పదివేలల్లో నమోదయ్యాయి. అలాగే లక్షలాది మంది దేశం విడిచి శరణార్థులుగా మారగా, కోట్లాది మంది ప్రజలు ఏదో ఒక దశలో మానవతా సహాయం అవసరమైన పరిస్థితిని ఎదుర్కొన్నారు. ప్రపంచ బ్యాంకు అంచనాల ప్రకారం ఉక్రెయిన్ పునర్నిర్మాణ అవసరాలు కూడా వందల బిలియన్ డాలర్ల స్థాయికి చేరాయి. యుద్ధం ముగిసినా ఆర్థిక పునరుద్ధరణకు దశాబ్దాల సమయం పట్టే ప్రమాదం ఉంది.
ఇదే సమయంలో భారత్ పాత్ర ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంటోంది. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, పుతిన్ మధ్య జరగనున్న ద్వైపాక్షిక చర్చల్లో రక్షణ, ఇంధనం, వాణిజ్యం, రవాణా ప్రాజెక్టులతో పాటు ఉక్రెయిన్ యుద్ధానికి శాంతియుత పరిష్కారం వంటి అంశాలు చర్చకు వచ్చే అవకాశం ఉంది. భారత్ మొదటి నుంచీ ‘చర్చలు, దౌత్యం’ ద్వారానే సమస్య పరిష్కారం కావాలన్న వైఖరిని కొనసాగిస్తోంది. రష్యా ఉక్రెయిన్‌లతోనూ వ్యూహాత్మక సంబంధాలను కొనసాగించడం న్యూఢిల్లీ దౌత్య నీతికి నిదర్శనం.
మరోవైపు కొన్ని ఐరోపా దేశాలు ఉక్రెయిన్‌కు మద్దతు ఇవ్వడం శాంతి ప్రక్రియకు ఆటంకమని రష్యా ఆరోపిస్తోంది. పాశ్చాత్య దేశాలు మాత్రం ఉక్రెయిన్‌కు రక్షణ కల్పించడం అవసరమని వాదిస్తున్నాయి. ఈ పరస్పర అనుమానాల మధ్య నమ్మకాన్ని పునరుద్ధరించడం అత్యంత క్లిష్టమైన పని.
అందువల్ల ట్రంప్–పుతిన్ చర్చలుగానీ, మోదీ–పుతిన్ భేటీగానీ యుద్ధానికి ముగింపు పలకలేవు. కాల్పుల విరమణకు ముందుగా పరస్పర విశ్వాసం, భద్రతా హామీలు, భూభాగ వివాదంపై ఆచరణీయ పరిష్కారం, అంతర్జాతీయ పర్యవేక్షణ వంటి అంశాలపై స్పష్టమైన అవగాహన అవసరం. యుద్ధాన్ని గెలవడం కంటే శాంతిని సాధించడమే కష్టం. ఈ దశలో, ప్రపంచ నాయకత్వం మాటలకే పరిమితం కాకుండా నిర్ణయాత్మక దౌత్యాన్ని ప్రదర్శించాలి. లేకపోతే ప్రతి కొత్త చర్చ, మరో విఫల ప్రయత్నంగానే మిగిలిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
