దేశంలో చిన్న రాష్ట్రాల ఏర్పాటుపై చర్చ జరగడం సహజమే. కానీ ఇలాంటి నిర్ణయాలు ప్రజల దీర్ఘకాల ప్రయోజనాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని తీసుకోవాలి. యూపీ విభజనపై రాజ్భర్ చేసిన ప్రకటన అధికారిక విధానంగా మారుతుందా? లేక ఎన్నికల రాజకీయాల్లో మరో హామీగానే మిగిలిపోతుందా? అనేది రానున్న పరిణామాలే తేల్చాలి.
మార్గం – అడుగు, ఎడిటోరియల్
దేశ రాజకీయాలను ప్రభావితం చేసే ఉత్తరప్రదేశ్ విభజన అంశం మరోసారి తెరపైకి వచ్చింది. ఎన్డీయే భాగస్వామ్య పక్షమైన సుహేల్దేవ్ భారతీయ సమాజ్ పార్టీ (ఎస్బీఎస్పీ) అధినేత, రాష్ట్ర మంత్రి ఓం ప్రకాశ్ రాజ్భర్ చేసిన వ్యాఖ్యలు కొత్త చర్చకు దారితీశాయి. కులగణన అనంతరం ఉత్తరప్రదేశ్ను నాలుగు భాగాలుగా విభజించే అవకాశం ఉందని, ఈ విషయంపై ప్రధాని నరేంద్ర మోదీతో చర్చించినట్లు రాజ్భర్ పేర్కొన్నారు. పూర్వాంచల్ ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడితే రాజ్భర్ సామాజిక వర్గానికి చెందిన వ్యక్తి ముఖ్యమంత్రి కావాలన్న ఆకాంక్షను కూడా ఆయన వ్యక్తం చేశారు. అయితే రాజ్భర్ ప్రకటనకు భిన్నంగా, విభజనపై కేంద్ర ప్రభుత్వం అధికారికంగా ఎలాంటి నిర్ణయం ప్రకటించలేదు. అందువల్ల ఈ వ్యాఖ్యలను తుది నిర్ణయంగా కాకుండా రాజకీయ ప్రకటనగా చూడాల్సి ఉంటుంది.
దేశంలోనే అత్యధికంగా 80 లోక్సభ స్థానాలు కలిగిన ఉత్తర ప్రదేశ్ కేంద్రంలో ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు కీలకంగా నిలుస్తోంది. 2024 లోక్సభ ఎన్నికల్లో బీజేపీకి ఎదురైన రాజకీయ సవాళ్లు, సమాజ్వాదీ పార్టీ–కాంగ్రెస్ కూటమి సాధించిన ఫలితాలు రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో సామాజిక సమీకరణాల ప్రాధాన్యాన్ని స్పష్టం చేశాయి. మొత్తం 80 స్థానాల్లో సమాజ్వాదీ పార్టీ 37, కాంగ్రెస్ 6 స్థానాలు గెలుచుకోగా, బీజేపీ 33 స్థానాలకు పరిమితమైంది. అయోధ్య ఉన్న ఫైజాబాద్ నియోజకవర్గంలో బీజేపీ ఓటమి కూడా రాజకీయ చర్చల్లో ప్రస్తావనకు వచ్చింది. ఈ ఫలితాల నేపథ్యంలో యూపీలో భవిష్యత్ రాజకీయ వ్యూహాలపై అన్ని పార్టీలు దృష్టి సారించాయి.
ఉత్తరప్రదేశ్ను చిన్న రాష్ట్రాలుగా విభజించాలన్న డిమాండ్ దశాబ్దాలుగా ఉంది. 2011లో మాయావతి ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ ప్రభుత్వం రాష్ట్రాన్ని నాలుగు భాగాలుగా విభజించే ప్రతిపాదనను అసెంబ్లీలో ఆమోదించింది. పూర్వాంచల్, బుందేల్ఖండ్, అవధ్ప్రదేశ్, పశ్చిమప్రదేశ్ పేర్లతో ప్రాంతీయ పునర్వ్యవస్థీకరణను ప్రతిపాదించారు. అయితే ఆ ప్రతిపాదన ఆచరణలోకి రాలేదు. తాజాగా రాజ్భర్ ప్రస్తావించిన పూర్వాంచల్, మధ్యాంచల్, బుందేల్ఖండ్, హరిత్ప్రదేశ్ విభజన రూపకల్పన గత ప్రతిపాదనలతో కొంత భిన్నంగా ఉంది.
రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 3 ప్రకారం కొత్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు, రాష్ట్రాల సరిహద్దుల మార్పు వంటి అంశాలపై చట్టం చేసే అధికారం పార్లమెంటుకు ఉంది. సంబంధిత రాష్ట్ర శాసనసభ అభిప్రాయం కోరడం తప్పనిసరైనా, ఆ అభిప్రాయాన్ని అంగీకరించడం పార్లమెంటుకు తప్పనిసరి కాదు. కాబట్టి రాష్ట్ర విభజన అనేది రాజకీయ ప్రకటనతో పూర్తయ్యే ప్రక్రియ కాదు. పార్లమెంటరీ చర్చలు, పరిపాలనా అధ్యయనాలు, ఆస్తులు–అప్పుల పంపకం, ఉద్యోగుల విభజన, నీటి వనరులు, ఆర్థిక వనరుల పంపిణీ వంటి అనేక అంశాలు పరిష్కరించాల్సి ఉంటుంది.
కులగణన, ఓబీసీ రిజర్వేషన్లలో సముచిత ప్రాతినిధ్యం వంటి అంశాలతో రాష్ట్ర విభజనను అనుసంధానించడం సామాజిక న్యాయ చర్చకు కొత్త కోణాన్ని తెస్తోంది. అయితే ఒక ప్రాంతానికి ప్రత్యేక రాష్ట్ర హోదా కల్పించడం మాత్రమే అన్ని సామాజిక వర్గాల సమస్యలకు పరిష్కారం కాదు. విద్య, ఉపాధి, ఆరోగ్యం, సాగునీరు, మౌలిక వసతులు, భూసంస్కరణలు వంటి రంగాల్లో సమగ్ర విధానాలు అవసరం. కొత్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు వల్ల పరిపాలనా సేవలు ప్రజలకు చేరువ కావచ్చని మద్దతుదారులు చెబుతున్నప్పటికీ, కొత్త రాజధానులు, ప్రభుత్వ యంత్రాంగం, ఆర్థిక స్వయం సమృద్ధి వంటి అంశాలపై స్పష్టమైన ప్రణాళిక అవసరం.
2027 అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు ముందు విభజన చర్చ మళ్లీ వేడెక్కడం రాజకీయంగా సహజమే. అయితే ఎన్నికల ప్రయోజనాల కోసం ఇచ్చే హామీలకు, వాస్తవిక పరిపాలనా నిర్ణయాలకు మధ్య తేడా ఉండాలి. ఉత్తరప్రదేశ్ విభజన జరిగితే ప్రాంతీయ అభివృద్ధి ఎలా మెరుగుపడుతుంది? ప్రజలపై ఆర్థిక భారం ఎంత ఉంటుంది? సామాజిక ప్రాతినిధ్యం ఏ విధంగా పెరుగుతుంది? వంటి ప్రశ్నలకు రాజకీయ పార్టీలు స్పష్టమైన సమాధానాలు ఇవ్వాలి.
దేశంలో చిన్న రాష్ట్రాల ఏర్పాటుపై చర్చ జరగడం సహజమే. కానీ ఇలాంటి నిర్ణయాలు ప్రజల దీర్ఘకాల ప్రయోజనాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని తీసుకోవాలి. యూపీ విభజనపై రాజ్భర్ చేసిన ప్రకటన అధికారిక విధానంగా మారుతుందా? లేక ఎన్నికల రాజకీయాల్లో మరో హామీగానే మిగిలిపోతుందా? అనేది రానున్న పరిణామాలే తేల్చాలి.
