అన్నం పెట్టే బియ్యమే ఇప్పుడు సామాన్యుడికి భారంగా మారింది! బస్తా ధర రూ.2 వేలు దాటుతుంటే, పప్పులు, పంచదార ధరలూ మండిపోతున్నాయి. వర్షాభావం ప్రభావమా? వ్యాపారుల ధరల మాయాజాలమా? మార్కెట్‌పై నిఘా ఏదీ?
మార్గం – అడుగు, ఎడిటోరియల్
నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు సామాన్యుడి నడ్డి విరుస్తున్నాయి. ఒకవైపు ఎల్‌నినో ప్రభావం, వర్షాభావ పరిస్థితులపై చర్చ జరుగుతుండగా, మరోవైపు బియ్యం, కందిపప్పు, పంచదారతో పాటు కూరగాయల ధరలు క్రమంగా పెరుగుతున్నాయి. ముఖ్యంగా బియ్యం ధరలు అందనంత ఎత్తుకు చేరడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. అక్టోబర్ మధ్య నాటికి హైదరాబాద్‌, విజయవాడ మార్కెట్లలో 26 కిలోల బియ్యం బస్తా ధర రూ.2,000 దాటగా, ఆన్‌లైన్‌ విక్రయాల్లో కిలో బియ్యం రూ.82–83 వరకు పలుకుతోంది. కేవలం 15 రోజుల వ్యవధిలోనే కిలో కందిపప్పు ధర రూ.120–130 నుంచి రూ.150–160కు చేరింది. పంచదార ధర సైతం రూ.42 నుంచి రూ.50కు పెరిగినట్లు వ్యాపార వర్గాలు చెబుతున్నాయి. ఈ పరిణామాలు మధ్యతరగతి, పేద కుటుంబాల నెలవారీ బడ్జెట్‌ను తలకిందులు చేస్తున్నాయి.
వర్షాభావం ధరల పెరుగుదలకు ఒక కారణమే అయినా, అదే సాకుతో వ్యాపారులు ఇష్టారాజ్యంగా ధరలు పెంచితే ప్రభుత్వం చూస్తూ ఊరుకోకూడదు. 2026 జూన్‌–ఆగస్టు మధ్య ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సాధారణ వర్షపాతంతో పోలిస్తే 53.4 శాతం లోటు నమోదవడం, 21 జిల్లాల్లోని 388 మండలాలను కరవు ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా ప్రకటించడం ఆందోళనకరమే. తెలంగాణలోనూ ఇదే కాలంలో 17 శాతం వర్షపాతం లోటు నమోదైంది. ఈ పరిస్థితులు వ్యవసాయ ఉత్పత్తిపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. అయితే, ఉత్పత్తి తగ్గుతుందన్న అంచనాలకే ఆధారపడి మార్కెట్లో ధరలు భారీగా పెంచడం సమర్థనీయం కాదు. ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 2025 ఖరీఫ్‌ ధాన్యం ఉత్పత్తి సుమారు 94.91 లక్షల టన్నులుగా ఉండగా, 2026 ఖరీఫ్‌కు 66.76 లక్షల టన్నులుగా అంచనా వేస్తున్నారు. అయినప్పటికీ, వాస్తవ సరఫరా, నిల్వలు, దిగుమతులు, రవాణా ఖర్చులు, మిల్లింగ్‌ వ్యయాలను పరిశీలించకుండా ధరల పెరుగుదలకు వర్షాభావమే కారణమని తేల్చడం సరికాదు.
మరో కీలక అంశం ఏమిటంటే, ప్రస్తుతం మార్కెట్లో విక్రయిస్తున్న బియ్యం అంతా ఈ ఏడాది పండిన ధాన్యంతో తయారైనది కాదు. నెలల క్రితం రైతుల నుంచి కొనుగోలు చేసిన ధాన్యాన్ని నిల్వ చేసి, మిల్లింగ్‌, ప్యాకింగ్‌ అనంతరం విక్రయిస్తున్నారు. అలాంటప్పుడు పాత నిల్వల ధరలు ఒక్కసారిగా ఎందుకు పెరుగుతున్నాయన్నది అధికారులు పరిశీలించాలి. రైతులకు మేలు జరుగుతోందని సోషల్‌ మీడియాలో జరుగుతున్న చర్చలోనూ వాస్తవాన్ని గుర్తించాలి. కొత్త పంట కొనుగోళ్ల సమయంలో మిల్లర్లు కనీస మద్దతు ధరకు అదనంగా చెల్లిస్తే రైతులకు ప్రయోజనం కలుగుతుంది. కానీ పాత నిల్వలపై పెరిగిన ధరల వల్ల రైతులకు ప్రత్యక్షంగా లాభం చేకూరుతుందని చెప్పలేం.
ప్రభుత్వం చేయాల్సింది ప్రకటనలకే పరిమితం కావడం కాదు. మార్కెట్లో బియ్యం, పప్పులు, పంచదార నిల్వలపై తనిఖీలు నిర్వహించాలి. అక్రమ నిల్వలు, కృత్రిమ కొరత సృష్టించడం, అధిక ధరలకు విక్రయించడం వంటి చర్యలపై కఠినంగా వ్యవహరించాలి. హోల్‌సేల్‌, రిటైల్‌ ధరలను నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తూ, ప్రజలకు అందుబాటు ధరల్లో నిత్యావసరాలు లభించేలా చర్యలు తీసుకోవాలి. అవసరమైతే చౌక ధరల దుకాణాల ద్వారా అదనపు సరుకుల సరఫరాను పరిశీలించాలి. రైతుకు గిట్టుబాటు ధర, వినియోగదారుడికి సరసమైన ధర—ఈ రెండింటి మధ్య సమతుల్యత సాధించడమే ప్రభుత్వ బాధ్యత. ఆకలి తీర్చే బియ్యమే భారంగా మారితే సామాన్యుడి పరిస్థితి ఏమిటి? ధరల పెరుగుదల వెనుక వాస్తవ కారణాలను వెలికితీసి, దోపిడీకి పాల్పడే వ్యాపారులపై చర్యలు తీసుకోవాలి. లేదంటే నిత్యావసరాల ధరల మంటలో పేద, మధ్యతరగతి కుటుంబాల బతుకులు మరింత కష్టాల్లో పడటం ఖాయం.
