ఓటరు జాబితాల ప్రక్షాళన.. దేశ రాజకీయాల్లో పెను ప్రకంపనలు! ఎస్ఐఆర్ చుట్టూ ముదురుతున్న వివాదం.. వీధుల్లోకి విపక్షాలు.. ప్రజల్లో పెరుగుతున్న ఆందోళనలు! ఓటు హక్కు రక్షణ పేరుతో రాజకీయ సమరం ఉధృతమవుతుంటే, నిరుద్యోగం, ప్రజాగ్రహం ఈ పోరుకు మరింత ఆజ్యం పోస్తున్నాయి. అధికార, ప్రతిపక్షాల ఆధిపత్య పోరులో ప్రజాస్వామ్య విశ్వసనీయతే ఇప్పుడు అసలైన పరీక్ష!
మార్గం – అడుగు, ఎడిటోరియల్
దేశ ప్రజాస్వామ్యంలో ఓటు హక్కు అత్యంత శక్తిమంతమైన ఆయుధం. ప్రభుత్వాలను గద్దె దించగలదు.. కొత్త ప్రభుత్వాలకు పట్టం కట్టగలదు. అలాంటి ఓటు హక్కుకు సంబంధించిన ఓటరు జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (ఎస్ఐఆర్) ప్రక్రియ ఇప్పుడు దేశ రాజకీయాలను కుదిపేస్తోంది. ఎన్నికల సంఘం చేపట్టిన ఈ ప్రక్రియపై ప్రతిపక్షాలు తీవ్ర అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తుండగా, అధికార పక్షం మాత్రం ఓటరు జాబితాల ప్రక్షాళన ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయడానికేనని వాదిస్తోంది. అయితే, ఈ వివాదాన్ని కేవలం అధికార, ప్రతిపక్షాల మధ్య రాజకీయ పోరాటంగా చూడటం సరైన విశ్లేషణ కాదు. దీని వెనుక ఓటు హక్కుపై విశ్వాసం, ప్రభుత్వాలపై ప్రజల అసంతృప్తి, యువత భవిష్యత్తుపై ఆందోళన, రాజ్యాంగ సంస్థల స్వతంత్రత వంటి అనేక కీలక అంశాలు ముడిపడి ఉన్నాయి.
ఓటరు జాబితాల్లో నకిలీ పేర్లు, మరణించిన వ్యక్తుల పేర్లు, ఒకటికంటే ఎక్కువ చోట్ల నమోదైన వివరాలను గుర్తించి సరిచేయడం ఎన్నికల నిర్వహణలో అవసరమైన ప్రక్రియ. అర్హులైన ప్రతి పౌరుడికి ఓటు హక్కు కల్పించడం, అనర్హమైన నమోదులను తొలగించడం ఎన్నికల వ్యవస్థ విశ్వసనీయతకు కీలకం. అయితే, ఈ క్రమంలో నిజమైన ఓటర్ల పేర్లు పొరపాటున తొలగిపోతే మాత్రం అది చిన్న పరిపాలనా లోపం కాదు. ముఖ్యంగా వలస కార్మికులు, పేదలు, నిరక్షరాస్యులు, వృద్ధులు, పత్రాలు సరిచేసుకోవడంలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొనే ప్రజలు ఎక్కువగా నష్టపోయే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే జాబితాల ప్రక్షాళన ఎంత ముఖ్యమో, ఆ ప్రక్రియలో ఒక్క అర్హుడి ఓటు కూడా అన్యాయంగా తొలగిపోకుండా చూడటం అంతకంటే ముఖ్యం. నోటీసులు, అభ్యంతరాల స్వీకరణ, పేర్ల పునఃపరిశీలన, అప్పీల్‌ అవకాశాలు సమర్థంగా అమలైతేనే ఈ ప్రక్రియపై ప్రజలకు నమ్మకం కలుగుతుంది.
కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు మల్లికార్జున ఖర్గే, రాహుల్ గాంధీ సహా ఇండియా కూటమి నేతలు ఎన్నికల సంఘం తీరుపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతూ నిరసనలకు దిగడం ఈ వివాదాన్ని జాతీయ రాజకీయాల కేంద్రంలోకి తీసుకొచ్చింది. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్ రాజీనామా చేయాలన్న విపక్షాల డిమాండ్‌ కూడా రాజకీయ వేడిని పెంచుతోంది. అయితే, ప్రతిపక్షాల ఆందోళనల వెనుక ఉన్న ఉద్దేశాలను అంచనా వేయాలంటే రాజకీయ ప్రయోజనాలను మాత్రమే కాకుండా, వారు లేవనెత్తుతున్న అభ్యంతరాల్లోని వాస్తవాలను కూడా పరిశీలించాలి. ఓటరు జాబితాల్లో అక్రమాలు జరిగాయని ఆరోపిస్తే, వాటికి సంబంధించిన ఆధారాలు, గణాంకాలు, ప్రభావిత ఓటర్ల వివరాలను ప్రజల ముందుంచాలి. అదే సమయంలో, ఎన్నికల సంఘం కూడా ఆరోపణలను రాజకీయ విమర్శలుగా కొట్టిపారేయకుండా, పారదర్శకమైన సమాధానాలు ఇవ్వాలి. ఆధారాలతో కూడిన విమర్శ ప్రజాస్వామ్యానికి బలం. ఆధారాలు లేని ఆరోపణలు మాత్రం ప్రజల్లో అనవసరమైన అనుమానాలను పెంచుతాయి.
ప్రస్తుత నిరసనలను అర్థం చేసుకోవాలంటే దేశంలో చాలాకాలంగా కొనసాగుతున్న సామాజిక, ఆర్థిక సమస్యలను విస్మరించలేం. ఉద్యోగాల కొరత, నాణ్యమైన ఉపాధి అవకాశాల లేమి, ధరల పెరుగుదల, మధ్యతరగతి కుటుంబాలపై ఆర్థిక ఒత్తిడి, యువతలో భవిష్యత్తుపై అనిశ్చితి వంటి సమస్యలు ప్రజల్లో అసంతృప్తిని పెంచుతున్నాయి. ఈ సమస్యలన్నీ ఒక్కరోజులో పుట్టుకొచ్చినవి కావు. ప్రభుత్వాలు మారినా, రాజకీయ నినాదాలు మారినా, సాధారణ ప్రజల జీవితాల్లో ఆశించిన మార్పు కనిపించకపోతే నిరాశ పెరగడం సహజం. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఓటరు జాబితాల వివాదం ఇప్పటికే ఉన్న అసంతృప్తికి మరో కారణంగా మారవచ్చు. అందువల్ల ప్రస్తుత ఉద్యమాలను కేవలం ఎస్‌ఐఆర్‌కు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న నిరసనలుగా మాత్రమే కాకుండా, ప్రజలు తమ గొంతు వినిపించాలనే విస్తృత ఆకాంక్షలో భాగంగా కూడా విశ్లేషించాలి. అయితే, ఈ అసంతృప్తి అంతా ఒకే రాజకీయ పార్టీకి వ్యతిరేకంగా ఉందని నిర్ధారించడానికి ప్రత్యేక ఆధారాలు అవసరం.
సంప్రదాయంగా ఒక రాజకీయ పార్టీకి మద్దతుగా నిలిచిన వర్గాల్లోనూ అసంతృప్తి పెరుగుతోందా అనే ప్రశ్న ఇప్పుడు ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ముఖ్యంగా మధ్యతరగతి ప్రజలు ఉద్యోగ భద్రత, ఆదాయ వృద్ధి, విద్య, వైద్యం, పన్నుల భారం, కుటుంబ ఖర్చుల వంటి అంశాలను తమ రాజకీయ నిర్ణయాల్లో పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. మరోవైపు, పేదలు, అణగారిన వర్గాలకు ఓటు హక్కు తమ సమస్యలను ప్రభుత్వానికి తెలియజేసే ముఖ్యమైన సాధనం. ఓటరు జాబితాలో పేరు తొలగిపోతుందనే భయం ఏర్పడితే, తమ సమస్యలపై నిర్ణయం తీసుకునే రాజకీయ శక్తి తగ్గిపోతుందనే ఆందోళన కలగవచ్చు. అయితే, ఓటరు జాబితాలో పేరు లేకపోవడం వల్ల సంక్షేమ పథకాల ప్రయోజనాలు స్వయంచాలకంగా నిలిచిపోతాయని భావించడం సరికాదు. ఓటరు నమోదు, సంక్షేమ పథకాల అర్హతలు వేర్వేరు అంశాలు. ఈ తేడాను స్పష్టంగా తెలియజేయడం ద్వారా ప్రజల్లో అనవసర భయాలను తగ్గించవచ్చు.
ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించడం, విధానాలను వ్యతిరేకించడం, శాంతియుతంగా నిరసన తెలపడం ప్రజాస్వామ్య హక్కులు. అదే సమయంలో ప్రజా భద్రత, శాంతిభద్రతలను కాపాడటం ప్రభుత్వ బాధ్యత. ఈ రెండింటి మధ్య సమతుల్యత దెబ్బతింటే ప్రజాస్వామ్యంపై ప్రతికూల ప్రభావం పడుతుంది. నిరసనకారులపై చర్యలు తీసుకునేటప్పుడు చట్టబద్ధత, అవసరానికి తగిన పరిమితి, నిష్పాక్షికత పాటించాలి. నిరసనల పేరుతో హింసకు పాల్పడినా, ప్రజా ఆస్తులను ధ్వంసం చేసినా చట్టం ప్రకారం చర్యలు తీసుకోవాలి. అయితే, శాంతియుత నిరసనలను అణచివేయడం లేదా విమర్శకులను రాజకీయ ప్రత్యర్థులుగా మాత్రమే చూడటం సమస్యను మరింత జటిలం చేస్తుంది. ప్రజల ప్రశ్నలకు సమాధానాలు చెప్పడం, వారి ఆందోళనలను వినడం, తగిన చర్యలు తీసుకోవడం ద్వారానే ప్రభుత్వంపై విశ్వాసం పెరుగుతుంది.
రాజ్యాంగ సంస్థల స్వతంత్రత ప్రజాస్వామ్యానికి రక్షణ కవచం. ఎన్నికల సంఘం ఏ రాజకీయ పార్టీకి అనుకూలంగా లేదా వ్యతిరేకంగా పనిచేస్తోందనే అనుమానాలకు తావులేకుండా వ్యవహరించాలి. ఎస్ఐఆర్ ప్రక్రియకు సంబంధించిన నిబంధనలు, గడువులు, తొలగించిన పేర్ల సంఖ్య, అభ్యంతరాల పరిష్కారం, అప్పీళ్ల వివరాలు ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచాలి. ఏ ప్రాంతంలోనైనా అసాధారణంగా ఎక్కువ సంఖ్యలో పేర్లు తొలగించబడితే, వాటిని స్వతంత్రంగా పరిశీలించే విధానం ఉండాలి. పేర్లు తొలగించే ముందు ప్రభావిత వ్యక్తులకు తగిన సమాచారం అందించడం, తప్పులను సరిచేసుకునేందుకు సులభమైన మార్గాలు కల్పించడం అత్యవసరం. ఎన్నికల సంఘం వివరణాత్మక సమాచారాన్ని ప్రజల ముందుంచితే రాజకీయ ఆరోపణల తీవ్రత తగ్గే అవకాశం ఉంది. విశ్వసనీయత అనేది ఒక సంస్థకు చట్టం ద్వారా లభించే హోదాతో మాత్రమే రాదు; దాని పారదర్శకమైన పనితీరు ద్వారా నిరంతరం నిరూపించుకోవాల్సి ఉంటుంది.
ప్రస్తుత నిరసనలు రాబోయే ఎన్నికలపై ఎంత ప్రభావం చూపుతాయో ఇప్పుడే చెప్పలేం. ఎన్నికలు సమీపించే కొద్దీ నిరుద్యోగం, ధరలు, సంక్షేమ పథకాలు, స్థానిక సమస్యలు, నాయకత్వం వంటి అనేక అంశాలు ఓటర్ల నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేస్తాయి. ప్రస్తుతం నిరసనల్లో పాల్గొనే వ్యక్తులందరూ ఎన్నికల సమయంలో ఒకే అంశాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని ఓటు వేస్తారని భావించడమూ పొరపాటే. అయినప్పటికీ, ఓటు హక్కుపై నమ్మకం దెబ్బతినడం దీర్ఘకాలికంగా ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థకు నష్టం కలిగిస్తుంది. అధికార పక్షం ప్రజల సందేహాలను నివృత్తి చేయాలి. ప్రతిపక్షాలు వాస్తవాధారాలతో తమ వాదనలను నిరూపించాలి. ఎన్నికల సంఘం నిష్పాక్షికతను తన చర్యల ద్వారా చాటాలి. ప్రజలు కూడా వదంతులను నమ్మకుండా అధికారిక సమాచారాన్ని పరిశీలించాలి.
ఓటరు జాబితా ప్రక్షాళన లక్ష్యం ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయడమే కావాలి; ప్రజలను ఓటు హక్కుపై భయాందోళనలకు గురిచేయడం కాదు. అర్హులైన ప్రతి పౌరుడికి ఓటు హక్కు భద్రంగా ఉండాలి. ప్రతి అభ్యంతరానికి సమాధానం దొరకాలి. ప్రతి తప్పుకు సవరణ అవకాశం ఉండాలి. రాజకీయ పార్టీలు గెలుపోటముల లెక్కల్లో మునిగిపోయినా, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ మాత్రం ప్రజల విశ్వాసాన్ని కోల్పోకూడదు. ఎందుకంటే ఎన్నికల్లో గెలవడం ఒక పార్టీకి విజయం కావచ్చు.. కానీ ప్రతి అర్హుడి ఓటును కాపాడటమే దేశ ప్రజాస్వామ్యానికి నిజమైన విజయం!
