హైదరాబాద్కు 40 ఎంజీడీల అదనపు గోదావరి జలాలు అందుబాటులోకి రావడం ఉపశమనమే తప్ప శాశ్వత పరిష్కారం కాదు. పైప్లైన్ పనులు, ట్రయల్ రన్ విజయవంతమై, నీటి పంపిణీ సమర్థంగా జరగాలి. మరోవైపు వర్షపు నీటి సంరక్షణ, భూగర్భ జలాల పరిరక్షణ, శుద్ధి చేసిన నీటి పునర్వినియోగం, లీకేజీల నియంత్రణకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. పల్లెల్లోనూ నీటి భద్రతకు సమగ్ర కార్యాచరణ అవసరం. లేదంటే కరువు ప్రభావం తాగునీటితో ఆగకుండా వ్యవసాయం, పశుసంపద, గ్రామీణ జనజీవనంపై మరింత తీవ్రంగా పడే ప్రమాదముంది!
మార్గం – అడుగు, ఎడిటోరియల్
వాతావరణ మార్పులు, ఎల్నినో ప్రభావం, వర్షాభావ పరిస్థితులు తెలంగాణను కరువు ముప్పులోకి నెడుతున్నాయి. ఒకవైపు వ్యవసాయ రంగం కుదేలవుతుండగా, మరోవైపు తాగునీటి సమస్యలు ప్రజలను ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నాయి. హైదరాబాద్ మహానగరానికి రానున్న వేసవిలో నీటి సరఫరాను నిరంతరాయంగా కొనసాగించడం జలమండలికి సవాల్ గా మారనుంది. ఈ నేపథ్యంలో గోదావరి జలాలను అదనంగా తరలించేందుకు చేపట్టిన చర్యలు కొంత ఊరటనిచ్చే అవకాశమున్నా, దీర్ఘకాలిక నీటి భద్రతపై మాత్రం ప్రశ్నలు మిగులుతున్నాయి.
సింగూరు, మంజీరా జలాశయాల్లో నీటి లభ్యత తగ్గుతున్న నేపథ్యంలో మల్లన్నసాగర్ నుంచి ఘన్పూర్ మాస్టర్ బ్యాలెన్సింగ్ రిజర్వాయర్కు గోదావరి జలాలను తరలించే ఏర్పాట్లు కీలక దశకు చేరుకున్నాయి. ఇందుకోసం 1,600 మిల్లీమీటర్ల వ్యాసం కలిగిన పైప్లైన్ అనుసంధాన పనులు చేపట్టారు. అటవీ ప్రాంతంలోని 150 మీటర్ల మార్గంలో భారీ రాతి పొరలను తొలగించాల్సి రావడంతో నవంబర్ 15 నాటికి పూర్తికావాల్సిన పనుల్లో జాప్యం ఏర్పడింది. నవంబర్ 20 నాటికి మిగిలిన పనులను రెండు రోజుల్లో పూర్తి చేసి ట్రయల్ రన్ నిర్వహించేందుకు అధికారులు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. జలమండలి ఎండీ అశోక్ రెడ్డి, మిషన్ భగీరథ ఇంజినీర్ ఇన్చీఫ్ కృపాకర్ రెడ్డి పనులను పరిశీలించి సమన్వయంతో ముందుకు సాగాలని సూచించారు.
ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా రోజుకు అదనంగా 40 మిలియన్ గ్యాలన్ల (ఎంజీడీ) గోదావరి జలాలను నగరానికి అందించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. అంటే 182 మిలియన్ లీటర్లు. సింగూరు, మంజీరా ఆధారిత ప్రాంతాల్లో ఏర్పడే నీటి లోటులో 50 శాతాన్ని ఈ అదనపు నీటితో భర్తీ చేయవచ్చని అంచనా. అయితే, జలమండలి ముందస్తు అంచనాల ప్రకారం 2027 జనవరి నుంచి ఆగస్టు వరకు ఈ రెండు వనరుల నుంచి రోజుకు 100 ఎంజీడీల కొరత ఏర్పడే ప్రమాదముంది. గోదావరి నుంచి 40 ఎంజీడీలతోపాటు కృష్ణా నుంచి 10-15 ఎంజీడీలు, ఉస్మాన్సాగర్ నుంచి 5 ఎంజీడీలు సమకూర్చే ప్రణాళికలు ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ మిగిలే లోటును అధిగమించేందుకు మరిన్ని చర్యలు అవసరం.
నగరంలో నీటి సమస్య ఒక కోణమైతే, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పశుసంపద ఎదుర్కొంటున్న సంక్షోభం మరో కోణం. వర్షాలు లేక పచ్చిక బయళ్లు, చెరువులు, వాగులు ఎండిపోవడంతో పశువులకు మేత, తాగునీరు దొరకడం కష్టమవుతోంది. వరి సాగు తగ్గడంతో వరిగడ్డి కొరత కూడా పెరిగింది. సంగారెడ్డి జిల్లా నారాయణఖేడ్ వారాంతపు సంతలో సాధారణంగా 2 వేల పశువులు విక్రయానికి వస్తే, ప్రస్తుతం ఆ సంఖ్య 5 వేలకు చేరినట్లు స్థానిక పరిస్థితులు వెల్లడిస్తున్నాయి. అంటే, రెండున్నర రెట్లు పెరుగుదల. లక్ష రూపాయలకు పైగా పలికే కోడెల జతను రూ.50 వేలకే విక్రయించాల్సిన దుస్థితి రైతులకు ఎదురవుతోంది.
పశువులు రైతులకు ఆస్తులు కావు. వ్యవసాయానికి అండగా నిలిచే జీవనాధారాలు. వాటి విక్రయాలు పెరగడం గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థపై పడుతున్న కరువు ప్రభావానికి నిదర్శనం. పశుగ్రాస కేంద్రాలు, సబ్సిడీపై ఎండుగడ్డి, ప్రత్యేక తాగునీటి ఏర్పాట్లు తక్షణ అవసరం.
మొత్తానికి హైదరాబాద్కు 40 ఎంజీడీల అదనపు గోదావరి జలాలు అందుబాటులోకి రావడం ఉపశమనమే తప్ప శాశ్వత పరిష్కారం కాదు. పైప్లైన్ పనులు, ట్రయల్ రన్ విజయవంతం కావడంతోపాటు నీటి పంపిణీ సమర్థంగా జరగాలి. మరోవైపు వర్షపు నీటి సంరక్షణ, భూగర్భ జలాల పరిరక్షణ, శుద్ధి చేసిన నీటి పునర్వినియోగం, లీకేజీల నియంత్రణకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. నగరంతోపాటు పల్లెల్లోనూ నీటి భద్రతకు సమగ్ర కార్యాచరణ అవసరం. లేదంటే కరువు ప్రభావం తాగునీటితో ఆగకుండా వ్యవసాయం, పశుసంపద, గ్రామీణ జీవనంపై మరింత తీవ్రంగా పడే ప్రమాదముంది.

