ఎల్‌నినో బలహీనపడాలని, సమయానుకూలం గా వర్షాలు కురవాలని కోరుకోవడం సహజమే. కానీ వాతావరణాన్ని మార్చలేం. దాని ప్రభావాన్ని తగ్గించే వ్యవసాయ విధానాలను మాత్రం ముందుగానే రూపొందించవచ్చు. ఇదే ఇప్పుడు కేంద్రం, రాష్ట్రాలు, శాస్త్రవేత్తలు, వ్యవసాయ శాఖలు కలిసి చేయాల్సిన అసలు పరీక్ష.!
డా. మార్గం-అడుగు, ఎడిటోరియల్
వాతావరణ మార్పులు వాటి ప్రభావం నేరుగా రైతు పొలంలో, పంట దిగుబడిలో, ఆహార ధరల్లో కనిపిస్తోంది. 2026–27 వ్యవసాయ ఏడాదికి ఎల్‌నినో మరో పెద్ద సవాల్ గా మారుతోంది. కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన ఇంటర్నేషనల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ క్లైమేట్ అండ్ సొసైటీ (ఐఆర్‌ఐ) సెప్టెంబర్ 21న విడుదల చేసిన తాజా అంచనా ప్రకారం, మధ్య-తూర్పు భూమధ్యరేఖ పసిఫిక్‌లోని నినో 3.4 సూచిక సెప్టెంబర్ మధ్య నాటికి +3.0 డిగ్రీల సెల్సియస్‌కు చేరింది. ఆగస్టులో ఇది +2.52 డిగ్రీలు. +2.0 డిగ్రీలకు పైగా ఉంటే ఐఆర్‌ఐ వర్గీకరణలో అది ‘వెరీ స్ట్రాంగ్’ ఎల్‌నినోగా పరిగణించబడుతుంది.
మరింత ఆందోళన కలిగించే అంశం 22 వాతావరణ నమూనాల ఏకాభిప్రాయం. ఇందులో 13 డైనమిక్, 9 స్టాటిస్టికల్ నమూనాలు ఉన్నాయి. ఇవన్నీ 2026 శీతాకాలంలో ఎల్‌నినో చాలా బలంగా ఉండే అవకాశాన్ని సూచించాయి. సెప్టెంబర్ 2026 నుంచి ఫిబ్రవరి 2027 వరకు ఎల్‌నినో పరిస్థితుల సంభావ్యత 100 శాతంగా ఉండగా, మార్చి–మేలో 99 శాతం, ఏప్రిల్–జూన్‌లో 90 శాతం, మే–జూలైలో 61 శాతంగా ఐఆర్‌ఐ అంచనా వేసింది. అంటే వచ్చే ఏడాది మధ్య నాటికి బలహీనపడే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, వ్యవసాయంపై దాని ప్రభావాలు అంత త్వరగా ముగుస్తాయని చెప్పలేం.
భారత్‌లో అసలు పరీక్ష వర్షాధార వ్యవసాయానిదే. ఎల్‌నినో ప్రభావం ప్రతి ప్రాంతంలో ఒకే విధంగా ఉండదన్నది గుర్తుంచుకోవాలి. వర్షపాతం తగ్గడం, వర్షాల సమయాల్లో మార్పు, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, పొడి కాలాలు పెరగడం వంటి పరిణామాలు నేల తేమను ప్రభావితం చేయవచ్చు. అదే సమయంలో అధిక వర్షం పడే ప్రాంతాల్లో నీరు నిలిచిపోవడం, పంట నష్టం వంటి విరుద్ధ పరిస్థితులు కూడా తలెత్తవచ్చు. అందువల్ల ‘ఎల్‌నినో అంటే కరువు’ అనే సరళమైన అంచనా కాకుండా, ప్రాంతాల వారీ వాతావరణ సూచనల ఆధారంగా పంట ప్రణాళిక అవసరం.
ఇదే కారణంగా రబీ సీజన్ సన్నద్ధతపై కేంద్రం నిర్వహించిన జాతీయ సదస్సుకు ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది. 2026 సెప్టెంబర్ 28–29 తేదీల్లో జరిగిన ఈ సమావేశం కేంద్ర–రాష్ట్ర సమన్వయం, వాతావరణ సవాళ్లకు అనుగుణమైన వ్యవసాయ వ్యూహాలపై దృష్టి పెట్టింది. గత రబీ గణాంకాలు కూడా పంటల విస్తీర్ణంలో గోధుమలు, పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజల ప్రాధాన్యాన్ని స్పష్టం చేస్తున్నాయి. 2025–26లో సాధారణ రబీ విస్తీర్ణం గోధుమలకు 312.35 లక్షల హెక్టార్లు, పప్పుధాన్యాలకు 140.42 లక్షలు కాగా, 2025 నవంబర్ 28 నాటికి వరుసగా 187.37, 87.01 లక్షల హెక్టార్లలో విత్తనాలు పడ్డాయి.
తెలంగాణ విషయానికి వస్తే, ఎల్‌నినోను రాజకీయ నినాదంగా కాకుండా రైతు వ్యూహంగా చూడాల్సిన అవసరం ఉంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 2026–27 బడ్జెట్‌లో రైతు భరోసాకు రూ.18వేల కోట్లు కేటాయించింది. ప్రభుత్వ లెక్కల ప్రకారం వ్యవసాయ రంగానికి గత 30 నెలల్లో రూ.1.75 లక్షల కోట్లు ఖర్చు చేసినట్లు ప్రకటించింది. 73.30 లక్షల మంది రైతులకు రూ.9వేల కోట్ల రైతు భరోసా విడుదల చేసినట్లు కూడా తెలిపింది.
అయితే, సంక్షేమ పథకాలకు నిధులు కేటాయించడం మాత్రమే సరిపోదు. రైతుకు విత్తనం నుంచి మార్కెట్ వరకు సమగ్ర భద్రత, పంట బీమా, సాగునీటి నిర్వహణ, నేల ఆరోగ్యం, వాతావరణ ఆధారిత పంట సలహాలు, నిల్వ సదుపాయాలు అవసరం. పంటల వైవిధ్యీకరణ కూడా ఇక ఐచ్ఛికం కాదు.
ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించడం అవసరం. ప్రభుత్వ పథకాల ఫలితాలను కొలవడం అంతకంటే అవసరం. గత ప్రభుత్వం మెరుగైనదని భావించే వారు తమ అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేయవచ్చు. ప్రస్తుత ప్రభుత్వం తన పనితీరును గణాంకాలతో సమర్థించుకోవచ్చు. కానీ రైతు మాత్రం రాజకీయ వాగ్దానాల కంటే సమయానికి విత్తనం, నీరు, పెట్టుబడి, బీమా, గిట్టుబాటు ధర కోరుకుంటాడు.
ఎల్‌నినో బలహీనపడాలని, సమయానుకూలం గా వర్షాలు కురవాలని కోరుకోవడం సహజమే. కానీ వాతావరణాన్ని మార్చలేం. దాని ప్రభావాన్ని తగ్గించే వ్యవసాయ విధానాలను మాత్రం ముందుగానే రూపొందించవచ్చు. ఇదే ఇప్పుడు కేంద్రం, రాష్ట్రాలు, శాస్త్రవేత్తలు, వ్యవసాయ శాఖలు కలిసి చేయాల్సిన అసలు పరీక్ష.
