ప్రజల ప్రాణాలకంటే పండుగ సంబరాలే ముఖ్యమా? కాలుష్య నియంత్రణలో ప్రభుత్వాల నిర్లక్ష్యం, పర్యవేక్షణ వ్యవస్థల పనితీరుపై అనుమానాలు ఢిల్లీ వాసులను కాలుష్యం కంటే ఎక్కువ ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తున్నాయి. చివరకు కాలుష్యం కూడా రాజకీయ విమర్శలకు అంశం కాకూడదు. అది కోట్లాది ప్రజల ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన అత్యవసర సమస్య. ప్రజల ప్రాణాలతో ఇంకెన్నాళ్లు చెలగాటం? ఇప్పటికైనా ప్రభుత్వాలు మేల్కొని మాటలకంటే చేతల్లో పరిష్కారాలను చూపాలి!
మార్గం – అడుగు, ఎడిటోరియల్ 2వ పేజీలో…
వెలుగులు తెచ్చిన పండుగగా జరుపుకుంటున్న దీపావళి ప్రతి ఏటా ప్రజల జీవితాల్లో చీకట్లు నింపుతోంది. ఇది దేశ వ్యాప్తంగానే గాక, దీపావళిని జరుపుకునే మనవాళ్ళన్న అన్ని దేశాల్లోనూ ఇదే పరిస్థితి. ఇందుకు ఏ ప్రాంతమో, దేశమో అతీతం కాదు. అలాగే, దీపావళి పండుగ సంబరాలు ముగిసినా దేశ రాజధాని ఢిల్లీని కాలుష్య మేఘాలు వీడటం లేదు. ఇప్పటికే విషపూరితమైన గాలితో సతమతమవుతున్న నగర ప్రజలకు టపాసుల మోత మరింత ప్రమాదాన్ని తెచ్చిపెట్టింది. నవంబర్ 8న దీపావళి రాత్రి 10 గంటలకు ఢిల్లీ సగటు గాలి నాణ్యత సూచీ (ఏక్యూఐ) 371కు చేరింది. నగరంలోని 59 పర్యవేక్షణ కేంద్రాల్లో 20 కేంద్రాలు తీవ్రమైన కాలుష్య స్థాయిని నమోదు చేశాయి. సోనియా విహార్‌లో 463, జహంగీర్‌పురిలో 450 ఏక్యూఐ నమోదైంది. ఆదివారం రోజువారీ సగటు కూడా 376గా నమోదవడం పరిస్థితి తీవ్రతకు అద్దం పడుతోంది.
కాలుష్యం అత్యధికంగా ఉన్న సమయంలో గాలి నాణ్యతను కొలిచే పర్యవేక్షణ కేంద్రాల నుంచి కీలకమైన సమాచారం నిలిచిపోవడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఢిల్లీలోని 59 కేంద్రాల్లో 45 కేంద్రాలు కనీసం ఒక కాలుష్య కారకానికి సంబంధించి గంటవారీ సమాచారాన్ని నమోదు చేయలేకపోయాయి. ముఖ్యంగా పీఎం 2.5 గణాంకాల్లో అంతరాయాలు ఏర్పడ్డాయి. అనంతరం విడుదలైన ఢిల్లీ కాలుష్య నియంత్రణ కమిటీ సమాచారం ప్రకారం, ముండ్కాలో నవంబర్ 9 తెల్లవారుజామున రెండు గంటలకు పీఎం 2.5 స్థాయి ఘనపుటీటరుకు 3,744 మైక్రోగ్రాములకు చేరింది. ఇది భారత జాతీయ 24 గంటల ప్రమాణమైన 60 మైక్రోగ్రాముల కంటే 62 రెట్లు అధికం. ఇంతటి ప్రమాదకర స్థాయిలో కాలుష్యం నమోదైనప్పుడు పర్యవేక్షణ వ్యవస్థలు ఎందుకు పనిచేయలేదు? దీనిపై ప్రభుత్వం సమగ్ర వివరణ ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది.
సాంకేతిక సమస్యలే డేటా అంతరాయాలకు కారణమని అధికారులు చెబుతున్నప్పటికీ, కాలుష్యం గరిష్ఠ స్థాయికి చేరిన సమయంలోనే సమాచారం ఎందుకు నిలిచిపోయిందన్న ప్రశ్నకు స్పష్టత రావాలి. పర్యవేక్షణ కేంద్రాల నుంచి నమోదైన 125 గంటవారీ గణాంకాలు వెయ్యి మైక్రోగ్రాములకు మించిన కాలుష్య స్థాయిని చూపించాయని వెల్లడైంది. అయితే, ఈ అంతరాయాలకు కారణం ఉద్దేశపూర్వక చర్యలేనని నిర్ధారించే ఆధారాలు లేవు. అందువల్ల స్వతంత్ర విచారణ జరిపి వాస్తవాలను ప్రజల ముందుంచాలి.
మరోవైపు, సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాల ప్రకారం నిర్ణీత సమయాల్లో మాత్రమే గ్రీన్‌ క్రాకర్స్‌ కాల్చేందుకు అనుమతి ఉన్నప్పటికీ, అనేక ప్రాంతాల్లో అర్ధరాత్రి దాటేవరకు బాణాసంచా పేలుళ్లు కొనసాగాయి. నిబంధనల అమలును పర్యవేక్షించాల్సిన యంత్రాంగం ఏం చేస్తున్నట్లు? ఆంక్షలు కాగితాలకే పరిమితమైతే వాటి వల్ల ప్రయోజనం ఏమిటి?
అయితే, ఢిల్లీ కాలుష్యానికి టపాసులే ఏకైక కారణం కాదు. వాహనాల పొగ, పారిశ్రామిక వ్యర్థాలు, నిర్మాణ రంగం నుంచి వెలువడే ధూళి, పొరుగు రాష్ట్రాల్లో పంట వ్యర్థాల దహనం, ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులు కూడా కాలుష్యాన్ని పెంచుతున్నాయి. కాబట్టి ఒక పండుగను లేదా ఒక వర్గాన్ని నిందించడం సమస్యకు పూర్తి పరిష్కారం కాదు.
ప్రభుత్వాలు తక్షణ చర్యలతో పాటు దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలను అమలు చేయాలి. పర్యవేక్షణ కేంద్రాల సామర్థ్యాన్ని పెంచాలి. డేటాను నిరంతరం ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచాలి. నిబంధనలు ఉల్లంఘించేవారిపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలి. ఢిల్లీతోపాటు పరిసర రాష్ట్రాల ప్రభుత్వాలు సమన్వయంతో పనిచేయాలి.
చివరకు కాలుష్యం కూడా రాజకీయ విమర్శలకు అంశం కారాదు. అది కోట్లాది ప్రజల ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన అత్యవసర సమస్య. గాలి పీల్చుకోవడమే ప్రాణసంకటంగా మారినప్పుడు ప్రభుత్వాల బాధ్యతను ప్రశ్నించకుండా ఉండలేం. కాలుష్యాన్ని దాచడం కాదు, దాని మూలాలను గుర్తించి నిర్మూలించడమే పాలకుల కర్తవ్యం. ప్రజల ప్రాణాలతో ఇంకెన్నాళ్లు చెలగాటం? ఇప్పటికైనా ప్రభుత్వాలు మేల్కొని మాటలకంటే చేతల్లో పరిష్కారాలను చూపాలి.
