నిన్నటి వరకు పరస్పరం సుంకాలు, ఆంక్షలు, హెచ్చరికలతో ఢీకొన్న అమెరికా–చైనా.. ఒక్కసారిగా ఆత్మీయ ఆలింగనంలో కనిపించాయి. శత్రువుల్లా కనిపించిన రెండు అగ్రశక్తుల అధినేతలు ఒకే వేదికపై చిరునవ్వులు చిందించడం ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించింది. ఈ అనూహ్య కరచాలనం వెనుక నిజంగా స్నేహముందా? లేక అంతర్జాతీయ ప్రయోజనాల కొత్త వ్యూహమా?
మార్గం – అడుగు, ఎడిటోరియల్
నిత్యం కత్తులు దూసుకునే అమెరికా–చైనా అధినేతలు ఇంత ఆత్మీయంగా కలుసుకోవడం ప్రపంచాన్ని ఆశ్చర్యపరిచింది. ఒకరిపై ఒకరు సుంకాలు, ఆంక్షలు, సాంకేతిక పరిమితులు విధించుకున్న ఈ రెండు అగ్రశక్తులు ఇప్పుడు చేతులు కలపడం వెనుక అసలు కారణం ఏమిటి? చైనా అధ్యక్షుడు షి జిన్పింగ్ సెప్టెంబర్ 23న అమెరికా చేరుకోగా, అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ స్వయంగా జాయింట్ బేస్ ఆండ్రూస్కు వెళ్లి ఆయనకు, పెంగ్ లియువాన్కు స్వాగతం పలికారు. అనంతరం వైట్హౌస్లో ఘన స్వాగత కార్యక్రమం, స్టేట్ డిన్నర్ నిర్వహించారు. దశాబ్దానికి పైగా తర్వాత జిన్పింగ్ వైట్హౌస్కు రావడం, అమెరికాకు రెండోసారి అధికారిక రాష్ట్ర పర్యటన చేసిన తొలి చైనా నేతగా నిలవడం ఈ భేటీకి ప్రత్యేకతను తెచ్చింది.
అయితే ఈ ఆత్మీయత వెనుక విభేదాలు మాయమైపోయాయని భావించడం తొందరపాటు. వాణిజ్యం, అరుదైన ఖనిజాలు, తైవాన్, కృత్రిమ మేధ, ఇరాన్, ఉక్రెయిన్ వంటి అంశాల్లో రెండు దేశాల మధ్య భేదాలు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. తాజా శిఖరాగ్ర సమావేశంలో వాణిజ్య విరామాన్ని మరో రెండు నెలలు పొడిగించడంపై అవగాహన ఏర్పడింది. అలాగే 30 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన కొన్ని వస్తువులపై సుంకాలకు అనుకూలమైన విధానాలను పరిశీలించడం, పెట్టుబడుల కోసం ప్రత్యేక బోర్డు ఏర్పాటు, అరుదైన ఖనిజాల సరఫరాపై చర్చలు వంటి అంశాలు ముందుకు వచ్చాయి. కృత్రిమ మేధ రంగంలో ప్రమాదాలపై పరస్పర చర్చా వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలని కూడా నిర్ణయించారు.
ఇదే సమయంలో చైనా–ఇరాన్ సంబంధాలు ఈ భేటీపై చర్చకు దారి తీశాయి. ది వాల్ స్ట్రీట్ జర్నల్ పరిశోధన ప్రకారం, 2026 జూన్ వరకు చైనా నుంచి ఇరాన్ రక్షణ సంస్థలకు డ్రోన్లు, క్షిపణులకు ఉపయోగపడగల డ్యూయెల్-యూజ్ పరికరాలతో సుమారు 1,300 షిప్మెంట్లు వెళ్లినట్లు ఇరాన్ కస్టమ్స్ సమాచారం సూచిస్తోంది. GPS పరికరాలు, ఎలక్ట్రిక్ మోటార్లు, ఎలక్ట్రానిక్ భాగాలు, విమాన ఇంజిన్కు సంబంధించిన పరికరాలు అందులో ఉన్నట్లు నివేదిక పేర్కొంది. అమెరికా ఈ అంశంపై బీజింగ్కు అభ్యంతరాలు తెలిపినట్లు కూడా తాజా సమాచారం వెల్లడించింది.
మరోవైపు జిన్పింగ్ మాత్రం ఘర్షణ కంటే సంభాషణ, పోటీ కంటే నియంత్రిత పోటీ అవసరమని స్పష్టం చేశారు. అమెరికా–చైనా ప్రయోజనాలు పరస్పరం ముడిపడి ఉన్నాయని, రెండు దేశాల సహకారం లేకుండా ప్రపంచంలోని అనేక సమస్యలను పరిష్కరించడం కష్టమని ఆయన పేర్కొన్నారు. ట్రంప్ కూడా చైనాతో సంబంధాలను స్థిరీకరించడంపై దృష్టి పెట్టారు. అయితే మాటల్లో కనిపిస్తున్న స్నేహం కంటే అమలులోకి వచ్చే నిర్ణయాలే ఈ సంబంధానికి అసలు కొలమానం.
ఎందుకంటే ప్రపంచ రాజకీయాల్లో శాశ్వత మిత్రులు, శాశ్వత శత్రువులు ఉండరు; శాశ్వత ప్రయోజనాలే ఉంటాయి. అమెరికా–చైనా తాజా కలయిక కూడా అందుకు మరో ఉదాహరణ. వాణిజ్య ప్రయోజనాలు, సాంకేతిక ఆధిపత్యం, అరుదైన ఖనిజాలు, ఇరాన్ సంక్షోభం, తైవాన్ వంటి అంశాలు రెండు దేశాల మధ్య సంబంధాలను ఎటువైపు మళ్లిస్తాయో చూడాలి. ఈ కలయిక శాశ్వత స్నేహానికి నాంది అవుతుందా? లేక అవసరాల మేరకు సాగుతున్న తాత్కాలిక దౌత్యమేనా? రాబోయే రోజుల్లోనే సమాధానం దొరుకుతుంది.
