ఓటు ప్రజాస్వామ్యానికి ఆయుధం.. ఆ ఓటుకు కాపలాదారు ఈసీ! మరి కాపలాదారుడి విశ్వసనీయతపైనే ప్రశ్నలు తలెత్తితే? సర్ వివాదాలు, కమిషనర్ల అభ్యంతరాలు, ప్రతిపక్షాల ఆరోపణల నడుమ.. ఎన్నికల సంఘం పారదర్శకత ఇప్పుడు దేశం ముందున్న అతిపెద్ద ప్రశ్నగా మారింది!
మార్గం – అడుగు ఎడిటోరియల్
దేశ ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థకు ఎన్నికల సంఘం వెన్నెముక వంటిది. కోట్లాది మంది ఓటర్ల హక్కులను కాపాడుతూ ఎన్నికలను స్వేచ్ఛగా, నిష్పాక్షికంగా నిర్వహించాల్సిన బాధ్యత ఆ సంస్థపై ఉంది. అలాంటి రాజ్యాంగ సంస్థపై అనుమానాలు తలెత్తడం చిన్న విషయం కాదు. ప్రస్తుతం ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్కుమార్ నేతృత్వంలోని ఎన్నికల సంఘం పనితీరు, ముఖ్యంగా ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (సర్) ప్రక్రియపై తీవ్ర రాజకీయ చర్చ జరుగుతోంది.
సర్ విషయంలో ప్రతిపక్షాలు ఓటర్ల పేర్ల తొలగింపు, కొత్త ఓటర్ల నమోదు, విధివిధానాలు, డేటా నిర్వహణ వంటి అంశాలపై తీవ్ర అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. తాజాగా ది ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ కథనం ప్రకారం, ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషి గత పది నెలల్లో సర్ కు సంబంధించిన నిర్ణయాలపై కనీసం 14 సార్లు అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసినట్లు పేర్కొంది. ఫామ్-6లో మార్పులు, ఓటర్ల డేటాబేస్ కేంద్రీకరణ, కొన్ని ఓటర్ల నమోదుకు సంబంధించిన అంశాలపై కూడా వారు ప్రశ్నలు లేవనెత్తినట్లు కథనం వెల్లడించింది.
ఈ పరిణామాలు సహజంగానే ఎన్నికల సంఘం అంతర్గత నిర్ణయ ప్రక్రియపై ప్రశ్నలు రేకెత్తిస్తున్నాయి. అయితే, ఈ అభ్యంతరాలు ఉన్నాయన్న కారణంతోనే ఎన్నికల సంఘం పక్షపాతంగా వ్యవహరించిందని తుది నిర్ణయానికి రావడం కూడా తొందరపాటు అవుతుంది. ఎందుకంటే ఎన్నికల సంఘం తన వివరణలో కమిషనర్ల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు ఏ సంస్థలోనైనా జరిగే సాధారణ చర్చలో భాగమేనని, గత ఏడాది తీసుకున్న నిర్ణయాలు పూర్తి కమిషన్ ఏకగ్రీవ నిర్ణయాలేనని స్పష్టం చేసింది.
అదే సమయంలో సర్ ను కేవలం రాజకీయ కోణంలో చూడలేం. ఓటర్ల జాబితాలను సరిచేయడం, మరణించిన వారు, శాశ్వతంగా వలస వెళ్లిన వారు, డూప్లికేట్ నమోదులు వంటి వాటిని గుర్తించడం ఎన్నికల సంఘం బాధ్యతలో భాగమే. పశ్చిమ బెంగాల్లో సర్ సందర్భంగా తొలగించిన 27.16 లక్షల పేర్లలో 22.21 లక్షల మంది తిరిగి చేర్చాలని అప్పీల్ చేసినట్లు ఎన్నికల సంఘం సుప్రీంకోర్టుకు తెలిపింది. ఈ వివరాలు ప్రక్రియలో అప్పీల్కు అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, దాని అమలు వేగం, అర్హులైన ఓటర్లకు కలిగే ఇబ్బందులు కూడా అంతే ముఖ్యమని సూచిస్తున్నాయి.
అయితే ప్రజాస్వామ్యంలో అసలు సమస్య ఆరోపణలు రావడమే కాదు.. వాటిపై స్పష్టమైన సమాధానాలు అందుబాటులో ఉండటమే. రెండు కమిషనర్లు అధికారికంగా అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారన్న నివేదికలు వెలువడినప్పుడు, ఆ అభ్యంతరాలపై ఎన్నికల సంఘం ఏం నిర్ణయించింది? ఏవి ఆమోదించబడ్డాయి? ఏవి తిరస్కరించబడ్డాయి? ఎందుకు? అనే విషయాలను ప్రజలకు స్పష్టంగా వెల్లడిస్తే అనుమానాలకు తావు తగ్గుతుంది.
ఇక ప్రతిపక్షాలు సీఈసీపై అభిశంసన, తొలగింపు వంటి చర్యలకు సిద్ధమవుతున్నట్లు వార్తలు వస్తున్నాయి. అవి రాజకీయంగా ఎంతవరకు ముందుకు సాగుతాయన్నది పార్లమెంటరీ ప్రక్రియ, సంఖ్యాబలం, చట్టపరమైన నిబంధనలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఆరోపణలు చేయడం ఒక దశ మాత్రమే; వాటిని నిరూపించడం మరో దశ. అదే విధంగా ఎన్నికల సంఘం తన నిర్ణయాలను సమర్థించుకోవడం మాత్రమే కాకుండా, వాటికి సంబంధించిన రికార్డులను ప్రజల ముందుంచడం కూడా విశ్వాసాన్ని పెంచుతుంది.
ఎన్నికల సంఘం ఒక రాజకీయ పక్షానికి అనుకూలంగా లేదా ప్రతికూలంగా కనిపించడం కూడా ప్రజాస్వామ్యానికి ఆరోగ్యకరం కాదు. అలాగే ప్రతి పరిపాలనా నిర్ణయాన్ని రాజకీయ పక్షపాతంగా చిత్రీకరించడం కూడా సరైంది కాదు. ఎన్నికల సంఘానికి అవసరమైనది—అనుమానాలకు అతీతమైన పారదర్శకత, నిర్ణయాల్లో స్పష్టత, అన్ని రాజకీయ పార్టీల పట్ల సమాన దూరం.
టీఎన్ శేషన్ కాలం నుంచి ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రత, అధికారాలపై దేశంలో విస్తృత చర్చ సాగుతూనే ఉంది. ఇప్పుడు మరోసారి అదే ప్రశ్న ముందుకొచ్చింది. సంస్థపై ఆరోపణలు రావడం కంటే, వాటికి సమాధానం చెప్పే విధానం సంస్థ విశ్వసనీయతను నిర్ణయిస్తుంది.
చివరికి ప్రజలు తెలుసుకోవాలనుకునేది ఒక్కటే—సర్ లో నిజంగా ఏం జరిగింది? కమిషనర్ల అభ్యంతరాలకు కారణాలేమిటి? తొలగించిన ఓటర్లకు న్యాయం జరిగేలా తగిన అవకాశాలు ఉన్నాయా? ఎన్నికల సంఘం తన నిర్ణయాలను పూర్తిస్థాయి పారదర్శకతతో వివరించగలదా?
ఎన్నికల సంఘం నిజాయితీపై తుది తీర్పు రాజకీయ వాదనలు ఇవ్వాల్సినది కాదు.. వాస్తవాలు, రికార్డులు, చట్టపరమైన పరిశీలన, చివరికి ప్రజల విశ్వాసమే ఇవ్వాలి. అదే ప్రజాస్వామ్యానికి నిజమైన రక్షణ.
