యుద్ధం ఎప్పుడూ చివరి పరిష్కారం కాదు. ప్రతి బాంబు పేలుడు వెనుక వేలాది కుటుంబాల విషాదం ఉంటుంది. ప్రతి ఆంక్ష వెనుక లక్షలాది మంది సామాన్యుల జీవనోపాధి దెబ్బతింటుంది. కాబట్టి అమెరికా, ఇరాన్తో పాటు సంబంధిత అన్ని దేశాలు సంయమనం పాటించి చర్చల ద్వారానే వివాదాలను పరిష్కరించాలి. ప్రపంచ శాంతి, ఆర్థిక స్థిరత్వం, మానవాళి భవిష్యత్తు కోసం ఇదే అత్యవసరం.
డా. మార్గం-అడుగు, ఎడిటోరియల్
ప్రపంచం మరోసారి యుద్ధ భయాల మధ్య జీవిస్తోంది. ఒకవైపు మూడేళ్లుగా కొనసాగుతున్న రష్యా–ఉక్రెయిన్ యుద్ధం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కుదిపేస్తుంటే, మరోవైపు పశ్చిమాసియాలో అమెరికా–ఇరాన్ మధ్య పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలు అంతర్జాతీయ భద్రతకు కొత్త సవాళ్లు విసురుతున్నాయి. ప్రస్తుత ప్రపంచీకరణ యుగంలో ఒక ప్రాంతంలో చెలరేగిన సంఘర్షణ ప్రభావం కేవలం అక్కడికే పరిమితం కాదు. ఇంధన ధరల నుంచి ఆహార భద్రత వరకు, వాణిజ్యం నుంచి పెట్టుబడుల వరకు ప్రతి రంగంపైనా దాని ప్రభావం పడుతోంది. అందుకే పశ్చిమాసియాలో మళ్లీ కమ్ముకుంటున్న యుద్ధమేఘాలు ప్రపంచ దేశాలను ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నాయి.
ప్రపంచ మొత్తం చమురు 48 శాతం, సహజ వాయువు నిల్వల్లో, 40 శాతం పశ్చిమాసియా ప్రాంతంలోనే ఉన్నాయి. ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో కీలకమైన హర్ముజ్ జలసంధి ద్వారా రోజుకు 20 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు రవాణా జరుగుతోంది. అంటే ప్రపంచ సముద్ర మార్గాల ద్వారా జరిగే చమురు రవాణాలో ఐదో వంతు ఈ మార్గంపైనే ఆధారపడి ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో ఆ ప్రాంతంలో యుద్ధం చెలరేగితే చమురు ధరలు ఒక్కసారిగా పెరగడం సహజం. గతంలో కూడా ఇలాంటి ఉద్రిక్తతల సమయంలో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు వేగంగా పెరిగిన సందర్భాలు ఉన్నాయి.
అమెరికా–ఇరాన్ సంబంధాలు నాలుగు దశాబ్దాలుగా ఘర్షణలతోనే కొనసాగుతున్నాయి. ముఖ్యంగా ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం, ఆర్థిక ఆంక్షలు, ప్రాంతీయ భద్రత, ఇజ్రాయెల్కు అమెరికా మద్దతు వంటి అంశాలు ఇరు దేశాల మధ్య విభేదాలకు ప్రధాన కారణాలుగా నిలిచాయి. ప్రస్తుతం పరస్పర హెచ్చరికలు, సైనిక విన్యాసాలు, ఆంక్షలు.. పరిస్థితిని మరింత సంక్లిష్టంగా మారుస్తున్నాయి. ఇరాన్ తన సార్వభౌమత్వాన్ని కాపాడుకుంటామని స్పష్టం చేస్తుండగా, అమెరికా మాత్రం అణ్వాయుధాల అభివృద్ధిని అంగీకరించబోమని పునరుద్ఘాటిస్తోంది. ఈ పరిస్థితుల్లో చర్చల కంటే ఘర్షణలకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యం లభిస్తుండటం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇప్పటికే అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి అంచనాల ప్రకారం ప్రపంచ ఆర్థిక వృద్ధి గత దశాబ్దంతో పోలిస్తే మందగించింది. ఇలాంటి సమయంలో పశ్చిమాసియాలో యుద్ధం తీవ్రమైతే ద్రవ్యోల్బణం మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడే భారత్ వంటి దేశాలపై దీని ప్రభావం అధికంగా ఉంటుంది. భారత్ తన చమురు అవసరాల్లో 85 శాతానికి పైగా దిగుమతుల ద్వారానే తీర్చుకుంటోంది. అందువల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు పెరిగితే దేశీయంగా పెట్రోలు, డీజిల్, రవాణా, ఎరువులు, విద్యుత్, నిత్యావసర వస్తువుల ధరలపై కూడా ప్రభావం పడుతుంది.
యుద్ధం వల్ల ఆర్థిక నష్టమే కాదు, మానవీయ సంక్షోభం కూడా తీవ్రరూపం దాల్చుతుంది. ఐక్యరాజ్యసమితి అంచనాల ప్రకారం ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది ప్రజలు యుద్ధాలు, అంతర్గత ఘర్షణల కారణంగా నిరాశ్రయులుగా మారారు. శరణార్థుల సమస్య ప్రతి ఏడాది పెరుగుతూనే ఉంది. ఒక దేశంలో చెలరేగిన యుద్ధం పొరుగు దేశాలపై కూడా భద్రతా, సామాజిక, ఆర్థిక ఒత్తిడిని పెంచుతోంది. అందుకే ఆధునిక ప్రపంచంలో యుద్ధం విజయం–పరాజయాల కథ కాదు. అది మానవత్వానికి ఎదురయ్యే అతిపెద్ద విషాదం.
ఈ పరిస్థితుల్లో ప్రపంచ దేశాల పాత్ర అత్యంత కీలకం. ఐక్యరాజ్యసమితి, భద్రతా మండలి, జీ–20, యూరోపియన్ యూనియన్, అరబ్ దేశాలు వంటి అంతర్జాతీయ వేదికలు మరింత చురుకుగా వ్యవహరించాల్సిన అవసరం ఉంది. దౌత్యపరమైన చర్చలు, మధ్యవర్తిత్వం, పరస్పర విశ్వాసాన్ని పెంచే చర్యలు లేకపోతే పరిస్థితి మరింత దిగజారే ప్రమాదం ఉంది. సైనిక శక్తి తాత్కాలిక ఆధిపత్యాన్ని తీసుకురాగలదేమో కానీ, శాశ్వత శాంతిని మాత్రం తీసుకురాలేదు. గత శతాబ్దంలోని రెండు ప్రపంచ యుద్ధాలు కూడా ఇదే విషయాన్ని నిరూపించాయి.
నేటి ప్రపంచం పరస్పర ఆధారిత వ్యవస్థగా మారింది. ఒక దేశం తీసుకునే నిర్ణయం మరో దేశ ప్రజల జీవితాలపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపుతోంది. అందుకే యుద్ధాలను ప్రోత్సహించే విధానాల కంటే శాంతి, చర్చలు, దౌత్యానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన సమయం ఇది. శక్తి ప్రదర్శన కంటే పరస్పర విశ్వాసం గొప్పదని అన్ని దేశాలు గుర్తించాలి.
పశ్చిమాసియాలో ప్రస్తుతం నెలకొన్న పరిస్థితులు ప్రపంచానికి మరోసారి ఒక గుణపాఠాన్ని గుర్తు చేస్తున్నాయి. యుద్ధం ఎప్పుడూ చివరి పరిష్కారం కాదు. ప్రతి బాంబు పేలుడు వెనుక వేలాది కుటుంబాల విషాదం ఉంటుంది. ప్రతి ఆంక్ష వెనుక లక్షలాది మంది సామాన్యుల జీవనోపాధి దెబ్బతింటుంది. కాబట్టి అమెరికా, ఇరాన్తో పాటు సంబంధిత అన్ని దేశాలు సంయమనం పాటించి చర్చల ద్వారానే వివాదాలను పరిష్కరించాలి. ప్రపంచ శాంతి, ఆర్థిక స్థిరత్వం, మానవాళి భవిష్యత్తు కోసం ఇదే అత్యవసరం.
