పాకిస్తాన్ నిజంగా శాంతి కోరుకుంటే మాటలకంటే చర్యలు ముఖ్యం. ఉగ్రవాదానికి వ్యతిరేకంగా తీసుకునే చర్యలు పారదర్శకంగా, నిరంతరంగా ఉండాలి. ఉగ్రవాదాన్ని ఒకప్పుడు వ్యూహాత్మక సాధనంగా చూసిన విధానాలకు స్వస్తి చెప్పి, పొరుగుదేశాలతో విశ్వాసాన్ని పునరుద్ధరించాల్సిందే. లేదంటే బిష్కెక్లో వినిపించిన మోదీ హెచ్చరిక మరో అంతర్జాతీయ ప్రకటనగానే మిగిలిపోతుంది. కానీ పాక్కు ఎదురయ్యే భద్రతా, దౌత్యపరమైన ఒత్తిడి మాత్రం రోజురోజుకూ పెరుగుతుంది.
డా. మార్గం-అడుగు, ఎడిటోరియల్
సింధు జలాలపై పాకిస్తాన్ ఆందోళనను అంతర్జాతీయ వేదికపై వినిపిస్తే, అదే వేదికపై భారత్ ఉగ్రవాదంపై తన వైఖరిని మరింత విస్పష్టంగా, సూటిగా చెప్పింది. బిష్కెక్లో జరిగిన 26వ షాంఘై సహకార సంస్థ శిఖరాగ్ర సదస్సులో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ చేసిన వ్యాఖ్యలు పాకిస్తాన్ను పేరుపెట్టి విమర్శించకపోయినా.. సందేశం మాత్రం సుస్పష్టమే. ఉగ్రవాదాన్ని ప్రభుత్వ విధానంగా ఉపయోగించే దేశాలకు అంతర్జాతీయ సమాజం గట్టి హెచ్చరిక ఇవ్వాలని, ఉగ్రవాదం ఎప్పటికీ ‘వ్యూహాత్మక ఆస్తి’ కాదని మోదీ తేల్చిచెప్పారు.
మోదీ ప్రసంగంలోని అసలు బలం పదజాలంలో కంటే విధానపరమైన స్పష్టతలో ఉంది. ఉగ్రవాదంపై ద్వంద్వ ప్రమాణాలకు చోటు ఉండకూడదని ఆయన పిలుపునిచ్చారు. ఉగ్రవాదాన్ని కేవలం దాడి జరిగినప్పుడు స్పందించే ‘యాక్షన్-రియాక్షన్’ సమస్యగా చూడటం సరిపోదని, దాని మొత్తం వ్యవస్థను నిర్మూలించాల్సిన అవసరం ఉందన్నారు. ఉగ్రవాదానికి నిధులు సమకూర్చడం, నియామకాలు, రాడికలైజేషన్, సురక్షిత స్థావరాలు వంటి ప్రతి దశను లక్ష్యంగా చేసుకోవాలని సూచించారు.
ఈ మాటలు షెహబాజ్ షరీఫ్ సమక్షంలోనే రావడం సహజంగానే రాజకీయ ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. అయితే షరీఫ్ కూడా ఉగ్రవాదం, వేర్పాటువాదం, మత తీవ్రవాదాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు పాకిస్తాన్ కట్టుబడి ఉందని చెప్పారు. అదే సమయంలో ‘స్టేట్ టెర్రరిజం’ సహా అన్ని రకాల ఉగ్రవాదాన్ని ఖండించాలని, ఆఫ్ఘన్ భూభాగం నుంచి పాకిస్తాన్పై దాడులు చేస్తున్న ఉగ్రవాద సంస్థలను అడ్డుకోవాలని కోరారు.
కానీ, ఇక్కడే భారత్, పాక్ వాదనల మధ్య తేడా కనిపిస్తోంది. పాకిస్తాన్ తనను ఉగ్రవాద బాధిత దేశంగా చూపించుకోజూస్తోంది. గణాంకాలు కూడా అక్కడ ఉగ్రవాదం ఎంత తీవ్రమైన సమస్యగా మారిందో చెబుతున్నాయి. గ్లోబల్ టెర్రరిజం ఇండెక్స్-2026 ప్రకారం 2025లో పాకిస్తాన్ ప్రపంచంలో ఉగ్రవాద ప్రభావం అత్యధికంగా ఉన్న దేశంగా మొదటి స్థానానికి చేరింది. ఆ ఏడాది అక్కడ 1,045 ఉగ్రవాద ఘటనలు, 1,139 మరణాలు, 1,595 మందికి గాయాలు నమోదయ్యాయి. 2024తో పోలిస్తే ఘటనలు కొంత తగ్గినా, మరణాలు 6% పెరిగాయి.
అందుకే మోదీ చెప్పిన ‘టెర్రర్ ఎకోసిస్టమ్’ అంశం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంటోంది. ఉగ్రవాదాన్ని కేవలం సరిహద్దు దాటి వచ్చే ముప్పుగా కాకుండా, ఆర్థిక వనరులు, నియామకాలు, భావజాలం, శిక్షణ, ఆశ్రయం వంటి మొత్తం గొలుసుగా చూడాలన్నది భారత్ వాదన. పాకిస్థాన్లో 2025లో నమోదైన ఉగ్రవాద మరణాల్లో 56% తెహ్రీక్-ఇ-తాలిబాన్ పాకిస్తాన్ కు ఆపాదించబడ్డాయని అదే సూచీ చెబుతోంది.
ఇక సింధు జలాల అంశం మరో సున్నితమైన కోణం. 1960లో కుదిరిన సింధు జలాల ఒప్పందం ప్రకారం పశ్చిమ నదులైన సింధు, జీలం, చీనాబ్లపై ప్రధాన హక్కు పాకిస్తాన్కు, తూర్పు నదులైన రవి, బియాస్, సట్లెజ్పై భారత్కు కేటాయింపులు జరిగాయి. మొత్తం ప్రవాహంలో 80% పాకిస్తాన్కు, 20% భారత్కు దక్కేలా వ్యవస్థ ఏర్పడింది.
పాకిస్తాన్ వ్యవసాయానికి ఈ నీటి వ్యవస్థ ఎంతో కీలకం. ఇండస్ బేసిన్ ఆధారిత సాగునీటి వ్యవస్థపై దేశంలోని 80 శాతానికి పైగా వ్యవసాయం ఆధారపడుతోంది. అందుకే షరీఫ్ బిష్కెక్లో నీటిని రాజకీయ ఒత్తిడి సాధనంగా ఉపయోగించకూడదని వాదించారు.
అయితే, నీటి వివాదం, ఉగ్రవాద సమస్య రెండూ వేర్వేరు అంశాలే అయినప్పటికీ.. భారత్ దృష్టిలో అవి ప్రాంతీయ భద్రత, విశ్వాసంతో ముడిపడి ఉన్నాయి. పహల్గామ్ ఉగ్రదాడి అనంతరం భారత్ సింధు జలాల ఒప్పందాన్ని నిలిపివేస్తున్నట్లు ప్రకటించిన నేపథ్యంలో ఈ వివాదం మరింత సంక్లిష్టమైంది. తాజాగా హేగ్లోని మధ్యవర్తిత్వ వ్యవస్థ ఒప్పందం చట్టబద్ధంగా కొనసాగుతుందని పేర్కొనగా, ఆ సంస్థకు అధికార పరిధి లేదని భారత్ తిరస్కరించింది.
ఎస్సీఓ ఇప్పుడు 25వ వార్షికోత్సవ దశలోకి చేరింది. భద్రత, అనుసంధానం, ఆర్థిక అవకాశాలపై సహకారం పెంచుకోవాల్సిన సమయంలో ఉగ్రవాదం ప్రాంతీయ పురోగతికి అడ్డంకిగా మారుతోంది. అందుకే బిష్కెక్లో మోదీ సందేశం కేవలం పాకిస్తాన్కు ఇచ్చిన హెచ్చరికగా చూడటం పరిమిత దృష్టికోణమే. ఉగ్రవాదంపై ‘ఎవరు చేసినా తప్పే’ అనే ఒకే ప్రమాణం ఉండాలన్న అంతర్జాతీయ పిలుపుగా చూడాలి.
పాకిస్తాన్ నిజంగా శాంతి కోరుకుంటే మాటలకంటే చర్యలు ముఖ్యం. ఉగ్రవాదానికి వ్యతిరేకంగా తీసుకునే చర్యలు పారదర్శకంగా, నిరంతరంగా ఉండాలి. ఉగ్రవాదాన్ని ఒకప్పుడు వ్యూహాత్మక సాధనంగా చూసిన విధానాలకు స్వస్తి చెప్పి, పొరుగుదేశాలతో విశ్వాసాన్ని పునరుద్ధరించాల్సిందే. లేదంటే బిష్కెక్లో వినిపించిన మోదీ హెచ్చరిక మరో అంతర్జాతీయ ప్రకటనగానే మిగిలిపోతుంది. కానీ పాక్కు ఎదురయ్యే భద్రతా, దౌత్యపరమైన ఒత్తిడి మాత్రం రోజురోజుకూ పెరుగుతుంది.
