ప్రపంచం వేగంగా మారుతోంది. ఒక చోట చోటు చేసుకునే సంఘటనలు మరో చోట జీవన విధానాన్ని అంతకంటే వేగంగా ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. పశ్చిమాసియా యుద్ధం, ఉద్రిక్తతలు వల్ల ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. ఇటీవల అమెరికా–ఇరాన్ సంబంధాలపై వస్తున్న వార్తలు, విశ్లేషణలు, సామాజిక మాధ్యమాల్లో ప్రచారం అవుతున్న సమాచారం ప్రజల్లో భయాందోళనలు రేకెత్తిస్తున్నాయి. ఈ పరిస్థితిని భావోద్వేగాలకు అతీతంగా, వాస్తవాలను, గణాంకాలను, భౌగోళిక-రాజకీయ సమీకరణాలను పరిశీలించడం అవసరం.
అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య పూర్తి స్థాయి యుద్ధం జరుగుతోందనే అభిప్రాయం విస్తృతంగా ప్రచారంలో ఉన్నప్పటికీ, అంతర్జాతీయంగా ధృవీకరించబడిన సమాచారం ప్రకారం అలాంటి యుద్ధ పరిస్థితి లేదట! డిగో గార్షియా పై ఇరాన్ దాడి నిర్ధారిత సమాచారం కాదట! ఎఫ్-35 విమానం ధ్వంసం కూడా విశ్వసనీయంగా నిరూపించబడలేదట! భారీ స్థాయి యుద్ధం నెలరోజులుగా కొనసాగుతోందనే విషయాన్ని అంతర్జాతీయ మీడియా ధృవీకరించలేదట! అయితే, గత దశాబ్దంలో ఈ రెండు దేశాల మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరిగిన సందర్భాలు ఉన్నాయి. 2020లో జరిగిన సైనిక చర్యల తరువాత ఈ ఉద్రిక్తతలు మరింతగా పెరిగాయి. అప్పటి నుంచి పరస్పర ఆరోపణలు, ఆంక్షలు, ప్రాక్సీ ఘర్షణలు కొనసాగుతున్నాయి.
ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం ప్రపంచ దేశాలకు ఆందోళన కలిగిస్తున్నది. అంతర్జాతీయ అణు ఒప్పందం ప్రకారం యురేనియం శుద్ధి పరిమితిని 3.67% వద్ద ఉంచాలని నిర్ణయించగా, ఇరాన్ 20%కు పైగా శుద్ధి స్థాయిని చేరుకుందని నివేదికలు సూచించాయి. ఈ నేపథ్యంలో అమెరికా, ఇజ్రాయిల్ వంటి దేశాలు తమ భద్రతపై ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. మరోవైపు ఇరాన్ తమ దేశ స్వాభిమానం, భద్రతను కాపాడుకునే హక్కు ఉందని వాదిస్తోంది.
ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో 30% హార్మూజ్ జలసంధి ద్వారా సాగుతుంది. రోజుకు 20 మిలియన్ బ్యారెల్ల చమురు ఈ మార్గం గుండా రవాణా అవుతోంది. ఈ ప్రాంతంలో ఉద్రిక్తతలు పెరిగితే చమురు ధరలు గణనీయంగా పెరగడం సహజం. గతంలో జరిగిన చిన్న స్థాయి ఉద్రిక్తతల సమయంలోనే చమురు ధరలు 10% నుండి 15% వరకు పెరిగిన ఉదాహరణలు ఉన్నాయి. అటువంటి పరిస్థితి మరింత తీవ్రమైతే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై దీర్ఘకాలిక ప్రభావం పడే అవకాశముంది.
భారత్ వంటి దేశాలు తమ చమురు అవసరాల్లో 85% దిగుమతులపై ఆధారపడుతున్నాయి. అందులో ఎక్కువ భాగం మధ్యప్రాచ్య దేశాల నుంచే వస్తుంది. కాబట్టి ఆ ప్రాంతంలో ఉద్రిక్తతలు పెరిగితే ఇంధన ధరలు, రవాణా ఖర్చులు, ద్రవ్యోల్బణం పెరగడం అనివార్యం. ఇప్పటికే ఇంధన ధరల మార్పులు సాధారణ ప్రజలపై భారం మోపుతున్నాయి. రవాణా ఛార్జీలు పెరగడం, సరుకు రవాణా ఖర్చులు అధికమవడం, చిన్న వ్యాపారాలపై ఒత్తిడి పెరగడం వంటి పరిణామాలు కనిపిస్తాయి.
అయితే సామాజిక మాధ్యమాల్లో ప్రచారం అవుతున్న ప్రతి సమాచారం నిజమనే పరిస్థితులు లేవు. అలా భావించడం ప్రమాదకరం. ఉదాహరణకు, భారీ స్థాయి సైనిక స్థావరాలపై దాడులు, అత్యాధునిక యుద్ధ విమానాల విధ్వంసం వంటి వార్తలు వస్తున్నప్పటికీ అవి ధృవీకరించబడని సందర్భాలు చాలా ఉన్నాయి. యుద్ధం వంటి సున్నితమైన అంశాల్లో అపోహలు మరింత ఉద్రిక్తతలకు దారి తీసే ప్రమాదం ఉంది.
ప్రపంచ రాజకీయాల్లో నిర్ణయాలు వ్యక్తుల ఆధారంగా మాత్రమే ఉండవు. అవి వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలు, ఆర్థిక ప్రయోజనాలు, మిత్రదేశాల ఒత్తిళ్లు, అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఏ దేశం కూడా పూర్తి స్థాయి యుద్ధానికి సులభంగా దిగదు, ఎందుకంటే అది ఆ దేశానికే కాకుండా ప్రపంచానికి తీవ్రమైన నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది. ఆధునిక యుద్ధాలు ప్రత్యక్షంగా కాకుండా ఆర్థిక ఆంక్షలు, సైబర్ దాడులు, ప్రాక్సీ యుద్ధాల రూపంలో ఎక్కువగా జరుగుతున్నాయి.
ప్రపంచ దేశాల పరస్పర ఆధారితం చాలా ముఖ్యం. ఒక ప్రాంతంలో సమస్యలు తలెత్తితే ప్రపంచ సరఫరా వ్యవస్థలు దెబ్బతింటాయి. దీనివల్ల ఆహార, ఇంధన, పరిశ్రమల రంగాల్లో సంక్షోభాలు ఉత్పన్నమవుతాయి. కరోనా మహమ్మారి సమయంలో ఈ విషయం స్పష్టంగా కనిపించింది. అదే విధంగా యుద్ధ పరిస్థితులు కూడా ప్రపంచాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి.
ప్రజలు బాధ్యతాయుతంగా సమాచారాన్ని స్వీకరించాలి. నిర్ధారిత వనరుల నుంచి వచ్చిన వార్తలను మాత్రమే నమ్మాలి. ప్రభుత్వాలు, అంతర్జాతీయ సంస్థలు పరిస్థితులను అదుపులో ఉంచేందుకు చర్యలు తీసుకుంటూనే ఉంటాయి. కాబట్టి భయాందోళనలకు లోనుకాకుండా, సమగ్ర అవగాహనతో పరిస్థితిని అంచనా వేయడం సమాజానికి అవసరం.
ప్రపంచంలో శాంతి, స్థిరత్వం అనేవి అన్ని దేశాలకూ అవసరం. ఉద్రిక్తతలు తగ్గే దిశగా దౌత్యపరమైన చర్యలు ముందుకు రావాలి. అదే నిజమైన పరిష్కారం.
